
Bernard Patary, trong số báo 4340, tháng 9 năm 2026, của nguyệt san Études của các cha Dòng Tên Paris, nhận định rằng: Việc chọn Quảng trường Concorde và Đại lộ Champs-Élysées để cử hành Thánh lễ trọng thể vào ngày 26 tháng 9 chắc chắn là điều đáng ngạc nhiên. Có quá nhiều biểu tượng và sự tương hợp [concordances] lịch sử gắn liền với nó đến nỗi khó mà không gợi lên tiềm thức tập thể.
Đây chỉ là lần thứ hai trong lịch sử Thánh lễ được cử hành tại Quảng trường Concorde. Một buổi lễ tưởng niệm Louis XVI đã diễn ra ở đó vào tháng 4 năm 1814, trong thời kỳ Phục hồi lần thứ nhất. Nhưng các giáo sĩ hiếm khi xuất hiện ở đó. Ví dụ, Hồng Y Léon Amette, Tổng Giám mục Paris, giả vờ bị cảm lạnh và tẩy chay lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng được tổ chức tại đó vào Chúa nhật, ngày 17 tháng 11 năm 1918. Lý do là, ngày hôm trước, Tổng thống Raymond Poincaré đã được vợ mình đại diện tham dự buổi hát thánh ca Te Deum tại nhà thờ Đức Bà Notre-Dame, sau khi Georges Clemenceau nhắc nhở ông về những nghĩa vụ phát sinh từ Luật Phân lập Giáo hội và Nhà nước! Vào ngày 30 tháng 5 năm 1980, lúc 5 giờ 30 chiều, chào đón Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, người có trực thăng hạ cánh tại vòng xoay Champs-Élysées (trước tượng Clemenceau), Tổng thống Valéry Giscard d’Estaing đã có bài phát biểu ngắn gọn tại Quảng trường Concorde, và Đức Giáo Hoàng cũng đáp lại ngắn gọn không kém, trước khi rời đi đến Notre-Dame, nơi đám đông đang chờ đợi ngài. Tuy nhiên, có một giáo sĩ đã nổi bật ở đó: Henry Essex Edgeworth de Firmont, cha giải tội của Louis XVI, người đã cùng ông đến chân giá hành hình vào sáng ngày 21 tháng 1 năm 1793, được dựng trên quảng trường Louis XV cũ, sau này trở thành quảng trường Cách mạng vào năm 1792 (và sau đó là quảng trường Hòa hợp vào năm 1830, dưới thời Chế độ quân chủ tháng Bảy). Máy chém được đặt ở vị trí cách đều lối vào đại lộ Champs-Élysées và vị trí của cột đá obelisk hiện nay. Trước khi chết, Louis XVI đã nói với đám đông: “Tôi chết trong sự vô tội trước mọi tội danh mà tôi bị buộc tội. Tôi tha thứ cho tất cả những kẻ chịu trách nhiệm về cái chết của tôi. Và tôi cầu nguyện Chúa rằng máu mà các người sắp đổ sẽ không bao giờ rơi xuống nước Pháp.” “Do đó, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ cử hành Thánh lễ tại địa điểm của máy chém, cách duy nhất để bàn thờ có thể được nhìn thấy từ cả quảng trường và đại lộ đẹp nhất thế giới; chính là nơi mà mỗi năm, khán đài duyệt binh của tổng thống được dựng lên trong cuộc duyệt binh ngày Quốc khánh Pháp. ‘Hãy nhớ đến những tôi tớ của Chúa, những người đã đi trước chúng ta, mang dấu ấn của đức tin, và đang yên nghỉ trong bình an…’ Những lời này từ Kinh nguyện Thánh Thể, mà Đức Giáo Hoàng sẽ đọc tại những địa điểm mang tính biểu tượng cao như vậy, sẽ mang một ý nghĩa đặc biệt, nếu ta suy gẫm về nó.
Về phần mình, các tín hữu sẽ tụ họp tại Cánh đồng Elysium. Trong thần thoại Hy Lạp và La Mã, trong sử thi Homer, Elysium là nơi ở của người chết! Đối với Virgil (Aeneid), chỉ những linh hồn đức hạnh, được khai tâm vào những bí mật của Orphic, mới tìm thấy một nơi an nghỉ an lành ở đó.” Theo Dante (Thần khúc), trong vòng tròn đầu tiên của Địa ngục, các anh hùng và nhà thơ sống trước khi Chúa Kitô đến gặp nhau! Trong sử thi Pantagruel, ở chương thứ ba mươi, Epistemon, trở về từ Cánh đồng Elysia, kể lại việc nhìn thấy tất cả các anh hùng nổi tiếng ở đó, bắt đầu từ Alexander Đại đế, các Hiệp sĩ Bàn Tròn… và năm vị giáo hoàng: Julius, Boniface VIII, Nicholas III, Alexander và Sixtus. Tất cả đều phải kiếm sống bằng những nghề nghiệp khiêm nhường. Trong thế giới Elysia, theo François Rabelais, nơi mọi thứ đều đảo ngược, những người vĩ đại của thế giới này bị hạ thấp, những người thấp kém được tôn vinh: “Tôi thấy Diogenes nằm nghỉ trong sự huy hoàng,” trong khi Alexander Đại đế đang vá quần! Có lẽ sẽ tốt hơn nếu tránh nhìn thấy quá nhiều biểu tượng, quá nhiều tương hợp…