Edward Pentin của National Catholic Register, ngày 10 tháng 1 năm 2026, cho hay: Đức Hồng Y Joseph Trần Nhật Quân (Zen Ze-kiun) đã đưa ra một lời chỉ trích mạnh mẽ về tính đồng nghị tại công nghị bất thường của các Hồng Y trong tuần này, lên án quy trình này là một “sự thao túng cứng như thép” và là một “sự xúc phạm đến phẩm giá của các giám mục”.

Vị Giám mục danh dự của Hồng Kông cũng mô tả “việc liên tục nhắc đến Chúa Thánh Thần” trong Thượng Hội đồng về Tính Đồng nghị năm 2021-2024 là “lố bịch và gần như phạm thượng”.

Vị Hồng Y 93 tuổi đã đưa ra nhận xét của mình trong một trong hai phiên thảo luận tự do diễn ra trong công nghị Hồng Y ngày 7-8 tháng 1, quy tụ 170 trong số 245 thành viên của Hồng Y đoàn, đây là cuộc gặp gỡ lớn đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV với Hồng Y đoàn kể từ khi ngài được bầu chọn.

Trong những bình luận đầy nhiệt huyết, được trang College of Cardinals Report đưa tin lần đầu vào ngày 9 tháng 1, vị giám mục danh dự đã chỉ trích Đức Giáo Hoàng Phanxicô vì đã bỏ qua Hồng Y đoàn giám mục trong khi cùng lúc đó, vị Hồng Y khẳng định đây là phương tiện thích hợp để “hiểu rõ chức vụ giám mục”.

Vị Hồng Y đặt câu hỏi về khả năng của bất cứ vị Giáo hoàng nào trong việc lắng nghe toàn thể dân Chúa và liệu giáo dân có đại diện cho dân Chúa hay không. Ngài hỏi liệu các giám mục được bầu tham gia vào tiến trình Thượng Hội đồng có thể thực hiện công việc phân định hay không.

“Việc thao túng tiến trình một cách cứng ngắc là một sự xúc phạm đến phẩm giá của các giám mục, và việc liên tục viện dẫn đến Chúa Thánh Thần là điều nực cười và gần như phạm thượng”, Đức Hồng Y Trần nói. “Họ mong đợi những điều bất ngờ từ Chúa Thánh Thần. Những điều bất ngờ nào? Họ mong Người sẽ phủ nhận những gì Người đã soi dẫn trong truyền thống hai nghìn năm của Giáo hội?”

Đức Hồng Y cũng nhận thấy những điểm không nhất quán rõ ràng trong văn kiện cuối cùng của Thượng Hội đồng: Văn kiện này được tuyên bố là một phần của giáo huấn nhưng lại nói rằng nó không thiết lập bất cứ quy phạm nào; mặc dù nhấn mạnh sự thống nhất giữa giáo huấn và thực hành, nhưng lại nói rằng những điều này có thể được áp dụng theo “các bối cảnh khác nhau”; và rằng mỗi quốc gia hoặc khu vực “có thể tìm kiếm các giải pháp phù hợp hơn với văn hóa của mình và nhạy cảm với truyền thống và nhu cầu của mình.”

Đức Hồng Y cũng chỉ ra những gì ngài gọi là “nhiều cách diễn đạt mơ hồ và mang tính thiên vị trong văn kiện,” và hỏi liệu Chúa Thánh Thần có đảm bảo rằng “sẽ không nảy sinh những cách giải thích mâu thuẫn” hay không.

Đức Hồng Y Trần công khai đặt câu hỏi liệu kết quả của những gì tài liệu gọi là “thử nghiệm và kiểm chứng” các “hình thức mục vụ mới” này có được trình lên Văn phòng Tổng Thư Ký Thượng Hội đồng hay không, và nếu có, liệu văn phòng tổng thư ký có “đủ thẩm quyền hơn các giám mục để đánh giá các bối cảnh khác nhau” của Giáo hội ở các quốc gia hoặc khu vực khác nhau hay không.

“Nếu các giám mục tin rằng mình đủ thẩm quyền hơn, thì những cách giải thích và lựa chọn khác nhau có dẫn Giáo hội của chúng ta đến sự chia rẽ (rạn nứt) tương tự như trong Cộng đồng Anh giáo hay không?” vị Hồng Y hỏi.

Về Giáo hội Chính thống, Đức Hồng Y Trần cho rằng các giám mục của họ “sẽ không bao giờ chấp nhận” điều mà ngài gọi là “tính hiệp thông Bergoglian”, bởi vì đối với họ, tính hiệp thông chính là “tầm quan trọng của Thượng Hội đồng Giám mục”.

Ngài nói: Đức Giáo Hoàng Phanxicô “đã lợi dụng từ ‘thượng hội đồng’, nhưng lại làm cho Thượng Hội đồng Giám mục – một thể chế do Đức Phaolô VI thiết lập – biến mất”. Nhận xét của Đức Hồng Y Trần dường như ám chỉ đến việc Đức cố Giáo hoàng đã định hình lại định chế này bằng cách trao cho những người không phải giám mục một vai trò chính thức, khiến định chế này không còn đơn thuần là một cơ quan tư vấn giám mục nữa.

Văn phòng báo chí Vatican và các Hồng Y được chọn để phát biểu trước báo chí không đề cập đến nhận xét của Đức Hồng Y Trần trong phiên họp.

Trong các tuyên bố báo chí, người ta khẳng định không có sự chỉ trích nào đối với Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong cuộc họp kéo dài hai ngày, mặc dù Đức Hồng Y Stephen Brislin có nói về sự “bất đồng” quan điểm, cho rằng một số Hồng Y muốn khái niệm về tính đồng nghị được làm rõ hơn nữa.

Phiên họp là một cuộc họp kín, không có phương tiện truyền thông nào được phép tham dự, và các Hồng Y được yêu cầu giữ bí mật về các diễn biến.