BUÔNG QUYỀN SỞ HỮU, ĐỂ NHẬN LẠI TỰ DO
Bình an trong tâm thế quản gia – Khi ta thôi ảo tưởng mình là chủ vườn nho.
Người ta kể về một người đàn ông, một đêm nọ, quỳ xuống xin thiên thần một ân huệ. Anh không xin sức khỏe, không xin bình an. Anh xin được làm những việc vĩ đại, những việc để đời, những việc khiến cả thế giới phải nhắc đến tên mình. Thiên thần gật đầu, chỉ kèm một điều kiện nhỏ: từ nay anh sẽ mất khả năng làm những việc bình thường.
Anh ký ngay, không cần suy nghĩ.
Những năm đầu, mọi thứ như một giấc mơ. Phát minh nối tiếp phát minh, tài khoản ngân hàng nối dài những con số không. Nhưng có một buổi chiều, đứa con gái nhỏ cầm tấm vé mời đứng ở cửa phòng làm việc: “Ba ơi, tối mai con được đóng vai thiên thần trong vở kịch Giáng Sinh ở trường, ba đi xem nhé.” Anh gật đầu, mắt vẫn dán vào màn hình. Tối hôm sau, chiếc ghế dành cho ba ở hàng đầu bỏ trống. Không phải anh không thương con. Chỉ là anh không còn làm được những việc bình thường nữa: ngồi xuống, lắng nghe, có mặt.
Bạn bè thưa dần. Vợ anh một sáng thu dọn hành lý, để lại mảnh giấy vỏn vẹn một dòng: “Em đã chờ anh đủ lâu rồi.” Cuối đời, anh ngồi trên chiếc xe lăn giữa một biệt thự rộng mênh mông, chung quanh là những bằng khen đóng khung và tài sản không đếm xuể. Chiếc điện thoại đặt trên bàn suốt nhiều tháng không một lần đổ chuông. Có đêm, người y tá đi ngang thấy ông cụ cầm một tấm vé kịch học trò đã ố vàng, nhìn rất lâu, rồi khóc như một đứa trẻ.
Mình đọc câu chuyện ấy và thấy lạnh người. Không phải vì nó xa lạ, mà vì nó quá quen. Biết bao người trong chúng ta, giữa guồng quay tiền nhà, tiền xe, tiền học cho con, đang từng ngày ký vào bản hợp đồng với “vị thiên thần dễ tính” ấy mà không hề hay biết. Làm thêm một ca nữa, mở thêm một tiệm nữa, nhận thêm một dự án nữa, rồi tự nhủ: đợi ổn định đã, rồi sẽ có thời gian cho gia đình, cho Chúa.
Tin Mừng Chúa Nhật XXVII Thường Niên năm nay, ngày 4 tháng 10, không đặt thêm gánh nặng nào lên vai người mệt mỏi. Qua dụ ngôn những tá điền sát nhân (Mt 21,33-43), Chúa Giêsu chỉ nhẹ nhàng chỉ ra tận gốc căn bệnh đã làm người đàn ông kia mất tất cả, và cũng đang âm thầm gặm nhấm nhiều người chúng ta: căn bệnh ảo tưởng mình là chủ.
1. TỪ NGƯỜI QUẢN GIA HÓA THÀNH KẺ CHIẾM ĐOẠT
Dụ ngôn mở ra rất rõ ràng. Một ông chủ cất công lập vườn nho: rào giậu chung quanh, đào bồn ép rượu, xây tháp canh. Mọi thứ đầy đủ, rồi ông giao lại cho các tá điền canh tác và đi xa. Nói theo ngôn ngữ hôm nay, đó là một nhà đầu tư rót vốn, trang bị tận răng, rồi tin tưởng giao toàn quyền điều hành.
Đến mùa hái nho, ông sai đầy tớ đến thu phần hoa lợi. Các tá điền đánh người này, giết người kia, ném đá người khác. Ông sai nhóm đông hơn, họ cũng xử y như vậy. Sau cùng, ông sai chính con trai mình. Và các tá điền bàn nhau một câu nghe lạnh gáy: “Đứa thừa tự đây rồi. Nào ta giết nó đi, và đoạt lấy gia tài nó.”
Đó là một cuộc thâu tóm thù địch, một vụ “hostile takeover” của đám quản lý cấp trung lợi dụng lúc ông chủ vắng mặt. Nhưng nếu dừng lại suy nghĩ, ta sẽ thấy một điểm phi lý đến khó tin: giết người thừa kế thì làm sao tài sản mang tên mình được. Về luật pháp, việc ấy chỉ dẫn thẳng vào nhà tù.
Chính chỗ phi lý ấy là chìa khóa của cả dụ ngôn. Các tá điền không mất trí vì tham lam trước. Họ mất trí vì đã quên mất mình là ai. Họ trượt từ tâm thế của một người quản gia được ủy thác sang ảo tưởng của một chủ sở hữu tuyệt đối. Khi vườn nho không còn là của được giao phó mà trở thành chiến lợi phẩm, thì người đầy tớ đến thu hoa lợi không còn là lời nhắc về một giao ước, mà bị xem như một mối đe dọa phải tiêu diệt.
Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhắc rằng con người không phải là chủ tuyệt đối của những gì mình có. Của cải, tài năng, sức khỏe, cả mạng sống, đều là quà tặng được trao để sinh lời cho mình và cho người khác (x. GLHTCG 2402-2405). Và điều đáng sợ là khi ta quên điều đó, ta bắt đầu sống trong tư thế phòng thủ. Phòng thủ thì sinh căng thẳng. Căng thẳng thì sinh chèn ép. Chèn ép lâu ngày thì sinh bạo lực, có khi không bằng gươm giáo, mà bằng những lời nói, những quyết định lạnh lùng với chính người đang làm việc cho mình.
Có bao giờ mình tự hỏi: mình đang coi tiệm, công ty, căn nhà, cả đứa con của mình là “của mình”, hay là “của Chúa giao cho mình giữ”? Và mình phản ứng thế nào khi có ai đó đến nhắc mình nộp lại chút hoa lợi?
2. MỘT ÔNG CHỦ “KHỜ DẠI” ĐẾN KHÓ HIỂU
Nhưng nếu nhìn sang phía ông chủ, ta lại gặp một điều ngược đời hơn nữa. Sau khi đầy tớ đầu tiên bị giết, sao ông không báo quan, không mang quân đến dẹp loạn. Ông lại sai thêm người, đông hơn, rồi sai luôn đứa con một, với một niềm hy vọng gần như ngây thơ: “Chúng sẽ kính nể con ta.”
Có người sẽ phản biện, và phản biện ấy rất thật: trong đời thường, bị lừa một lần là người ta kéo nhau ra tòa rồi. Một Thiên Chúa như vậy chẳng phải là quá yếu đuối sao?
Nếu đo bằng thước của thế gian, đúng là như vậy. Nhưng Tin Mừng đang cố ý bẻ gãy cây thước ấy. Những đầy tớ bị bách hại là hình ảnh các ngôn sứ qua mọi thời. Người con bị lôi ra ngoài vườn nho mà giết là hình ảnh tiên báo Chúa Giêsu bị đóng đinh bên ngoài thành Giêrusalem. Thiên Chúa không dùng sức mạnh để đè bẹp sự phản loạn. Ngài dùng sự tự hiến đến tận cùng để đánh thức lương tâm con người.
Giống như một người mẹ có đứa con tuổi nổi loạn. Nó đóng sập cửa, nói những lời làm mẹ đau thắt ruột. Mẹ không khóa cửa lại. Mẹ vẫn để đèn hiên sáng mỗi đêm, vẫn để phần cơm trong nồi. Không phải vì mẹ yếu. Mà vì mẹ thương.
Sự kiên nhẫn “phi lý” ấy của Thiên Chúa đang chờ chính mình. Hôm nay, Ngài đang sai ai đến “thu hoa lợi” nơi đời mình: một lời nhắc của vợ, một câu hỏi của con, một người nghèo đứng trước cửa, mà mình vẫn còn đuổi đi tay không?
3. BÌNH AN CỦA NGƯỜI BIẾT MÌNH KHÔNG PHẢI ĐẤNG TẠO HÓA
Đặt hai tâm thế cạnh nhau, ta thấy rõ hai con đường. Người tá điền xem mọi thứ là của riêng, nên phải vơ vét cho đầy, xem người nghèo là gánh nặng, nổi giận khi bị nhắc nhở, và cuối cùng sống mãi trong lo âu, cô lập. Người quản gia trung tín biết mọi sự là quà tặng, nên chăm cho vườn nho lớn lên bền vững, sẵn lòng chia hoa lợi, không cần giành giật bằng mọi giá. Và phần thưởng lớn nhất người quản gia nhận được không phải là tiền, mà là bình an.
Thánh Phaolô viết cho tín hữu Philípphê: “Anh em đừng lo lắng gì cả. Nhưng trong mọi hoàn cảnh, anh em cứ đem lời cầu khẩn, van xin và tạ ơn mà giãi bày trước mặt Thiên Chúa. Và bình an của Thiên Chúa, bình an vượt lên trên mọi hiểu biết, sẽ giữ cho lòng trí anh em được kết hợp với Đức Kitô Giêsu” (Pl 4,6-7).
Người quản gia bình an vì biết mình không phải gánh cả vũ trụ trên vai. Giống như người lái xe thuê cho một gia đình: anh lái cẩn thận, giữ xe sạch sẽ, đến nơi đúng giờ, nhưng anh không mất ngủ vì giá xăng hay tiền bảo hiểm. Anh làm hết phần mình, phần còn lại thuộc về chủ. Buông được ảo tưởng sở hữu, ta không làm việc ít đi. Ta chỉ làm việc nhẹ lòng hơn.
4. NỘP HOA LỢI GIỮA SÁNG THỨ HAI: NĂM BƯỚC THỰC HÀNH
Nghe thì đẹp. Nhưng sáng thứ Hai mở cửa tiệm, bước vào văn phòng, đối diện chỉ tiêu doanh số, ông sếp khó tính, hóa đơn tiền nhà, thì giữ được tâm thế quản gia bình an nghe gần như không tưởng. Ngày nay, nộp hoa lợi cho Chúa đâu phải là mang một giỏ nho lên nhà thờ. Nó mang hình hài của những lựa chọn rất cụ thể.
Bước 1: Nộp hoa lợi bằng sự công bằng trong công việc. Nếu mình là chủ hay quản lý, hoa lợi là trả lương đúng và đủ, không ém tiền tip của thợ, không bắt người làm quá giờ mà không trả, không coi người làm như một con số để tối ưu lợi nhuận. Nếu mình là người làm công, hoa lợi là không gian lận giờ công, không làm ẩu khi chủ vắng mặt, không nhắm mắt cho qua hàng kém chất lượng, không tìm cách trốn thuế. Tối nay, thử mở sổ sách hay bảng chấm công ra và tự hỏi: có đồng tiền nào ở đây chưa sạch không?
Bước 2: Nộp hoa lợi bằng lòng can đảm vì sự thật. Nơi làm việc, cái mệt nhất nhiều khi không đến từ công việc mà đến từ những câu chuyện sau lưng, những phe nhóm, những lời thêu dệt. Các tá điền trong dụ ngôn đã đồng lõa với nhau để giết người con. Sống đạo hôm nay là không góp thêm một câu vào cuộc nói xấu. Khi câu chuyện bắt đầu, chỉ cần nhẹ nhàng đổi đề tài, hoặc nói một câu: “Mình chưa nghe chị ấy nói phần của chị ấy.” Và khi có một đồng nghiệp đang bị chèn ép, đừng chọn sự im lặng an toàn mà vô cảm.
Bước 3: Neo mình lại bằng “khoảng nghỉ năm giây”. Không cần nhiều thời gian, chỉ cần một điểm ngắt. Trước một cuộc họp căng thẳng, trước khi nhấc máy gọi một khách hàng khó tính, trước khi trả lời một tin nhắn làm mình nóng mặt, dừng lại năm giây và thầm thưa: “Lạy Chúa, đây là việc của Chúa, xin dẫn dắt con.” Năm giây ấy như một nút “reset”, cắt đứt dòng lo âu và thói muốn kiểm soát mọi thứ, nhắc cái tôi đang phình to rằng mình không phải là trung tâm của vũ trụ. Có một sự quan phòng lớn hơn đang cùng làm việc với mình.
Bước 4: Làm việc nhỏ với một tình yêu lớn. Tuần này, ngày 1 tháng 10, Giáo Hội mừng Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, người đã nên thánh bằng “con đường nhỏ”: làm những việc tầm thường với một tình yêu phi thường. Chúng ta hay bị ám ảnh phải làm điều vĩ đại, và coi thường những việc không tên. Đó cũng là một dạng ảo tưởng sở hữu. Trước mặt Chúa, thước đo không phải là quy mô công việc, mà là tình yêu đặt vào đó. Một bộ móng được làm tỉ mỉ cho bà cụ khách quen, một cái chén được rửa sạch, một bản báo cáo nhàm chán được làm trọn vẹn, đều có thể là những chùm nho mọng nước nhất dâng lên Chúa. “Ai trung tín trong việc rất nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn” (Lc 16,10).
Bước 5: Giữ ngày Chúa Nhật và giữ lấy vườn nho đầu tiên là gia đình. Văn hóa làm việc hôm nay đòi ta chạy suốt bảy ngày. Tắt máy ngày Chúa Nhật nghe như vô trách nhiệm. Nhưng đó chính là cái bẫy tinh vi của tư duy tá điền: lấy sự cấp bách của mùa màng để biện minh cho sự tàn nhẫn, với người khác và với chính mình. Giữ ngày của Chúa là một lời tuyên xưng sống động rằng Thiên Chúa và con người quan trọng hơn tiền bạc. Gia đình là vườn nho nhỏ đầu tiên Chúa giao cho mình. Nếu cứ lấy lý do “vì tương lai” để bào mòn hiện tại của gia đình, mọi thành công ngoài kia chỉ là lâu đài xây trên cát. Chúa Nhật này, thử tắt điện thoại trong bữa cơm, và hỏi con một câu thật: “Tuần này có chuyện gì làm con buồn không?”
5. VƯỜN NHO SAU CÙNG CHÍNH LÀ LINH HỒN MÌNH
Chúng ta hay nghĩ vườn nho là công ty, là cơ ngơi, là gia đình. Nhưng nếu vườn nho ấy chính là linh hồn mỗi người thì sao. Giữa tiếng ồn của danh vọng và tiền bạc, liệu có những “tá điền” nào trong mình, lòng tham, nỗi sợ, cái tôi, đang ngày ngày bóp nghẹt tiếng nói của lương tâm, ném đá những lời nhắc nhở Chúa gửi đến, và từ chối nộp lại cho Đấng đã tạo dựng mình chút hoa trái của lòng tử tế?
Lời cảnh báo cuối dụ ngôn rất nghiêm: “Nước Thiên Chúa sẽ lấy đi không cho các ông, mà ban cho một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi” (Mt 21,43). Nhưng lời ấy không nhằm làm ta sợ. Nó chỉ nhắc rằng vườn nho vẫn còn đó, mùa hái nho vẫn chưa qua, và vẫn còn thời gian để mở cửa đón người đầy tớ đang đứng chờ.
Người đàn ông trong câu chuyện đầu bài đã đánh đổi những việc bình thường để có những việc vĩ đại, và cuối đời chỉ còn ôm một tấm vé kịch ố vàng. Chúng ta vẫn còn cơ hội làm ngược lại: giữ lấy những việc bình thường, vì chính ở đó Thiên Chúa đang chờ mình.
Ngày 4 tháng 10 cũng là lễ Thánh Phanxicô Assisi, người con nhà giàu đã trả lại cho cha mình cả bộ áo đang mặc, để thưa với Thiên Chúa rằng từ nay Ngài là tất cả. Không ai trong chúng ta được mời bỏ hết mọi thứ như thánh nhân. Nhưng mỗi người có thể trả lại một điều rất nhỏ: năm giây phó thác trước cuộc họp đầu tuần, một đồng lương trả đủ cho người làm, một buổi tối Chúa Nhật không điện thoại.
Ước gì, giữa những lo toan cơm áo chưa bao giờ ngơi nghỉ, mỗi người chúng ta dám chuyển mình từ một chủ sở hữu luôn lo âu thành một người quản gia tự do, làm việc hết lòng mà vẫn bình an, vì biết rằng vườn nho này không phải của mình, và hoa lợi quý nhất mình có thể trao lại cho Chúa, sau cùng, chính là tình yêu.
Vọng Sinh.
Nội dung này được đúc kết và khai triển dựa trên:
-https://www.comboni.org/en/contenuti/115656
-https://www.acatholic.org/27th-sunday-in-ordinary-time-year-a-october-4-2020-good-fruit-not-wide-grape/
-https://giaodantanthaison.com/tin-chinh/phan-tich-va-chia-se-loi-chua-bai-giang/cac-bai-chu-giai-va-suy-niem-tin-mung-chua-nhat-xxvii-thuong-nien-nam-a.html
-https://www.giaophanbaria.org/chia-se-loi-chua/chua-nhat-va-le-trong/suy-niem-chua-nhat/2023/10/04/cac-bai-suy-niem-loi-chua-chua-nhat-xxvii-thuong-nien-nam-a-2.html
-https://www.giaoxutandinh.net/2023/03/10/du-ngon-ta-dien-vuon-nho-5/
-https://vietnamese.rvasia.org/duc-giao-hoang/duc-thanh-cha-gap-go-cac-tin-huu-cong-giao-du-muc
-https://www.via.bible/en/heres-the-heir-come-on-lets-kill-him-21-33-43-45-46/
-https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/hoc-hoi-phuc-am-chua-nhat-27-thuong-nien-nam-a-52755
-https://thewordthisweek.net/homilies-27th-sunday-in-ordinary-time-a/
-https://www.stmli.org/bulletins/20231001.pdf
-https://catholicjules.net/2011/09/
-https://www.loyolapress.com/catholic-resources/liturgical-year/sunday-connection/27th-sunday-in-ordinary-time-a-sunday-connection/
Bình an trong tâm thế quản gia – Khi ta thôi ảo tưởng mình là chủ vườn nho.
Người ta kể về một người đàn ông, một đêm nọ, quỳ xuống xin thiên thần một ân huệ. Anh không xin sức khỏe, không xin bình an. Anh xin được làm những việc vĩ đại, những việc để đời, những việc khiến cả thế giới phải nhắc đến tên mình. Thiên thần gật đầu, chỉ kèm một điều kiện nhỏ: từ nay anh sẽ mất khả năng làm những việc bình thường.
Anh ký ngay, không cần suy nghĩ.
Những năm đầu, mọi thứ như một giấc mơ. Phát minh nối tiếp phát minh, tài khoản ngân hàng nối dài những con số không. Nhưng có một buổi chiều, đứa con gái nhỏ cầm tấm vé mời đứng ở cửa phòng làm việc: “Ba ơi, tối mai con được đóng vai thiên thần trong vở kịch Giáng Sinh ở trường, ba đi xem nhé.” Anh gật đầu, mắt vẫn dán vào màn hình. Tối hôm sau, chiếc ghế dành cho ba ở hàng đầu bỏ trống. Không phải anh không thương con. Chỉ là anh không còn làm được những việc bình thường nữa: ngồi xuống, lắng nghe, có mặt.
Bạn bè thưa dần. Vợ anh một sáng thu dọn hành lý, để lại mảnh giấy vỏn vẹn một dòng: “Em đã chờ anh đủ lâu rồi.” Cuối đời, anh ngồi trên chiếc xe lăn giữa một biệt thự rộng mênh mông, chung quanh là những bằng khen đóng khung và tài sản không đếm xuể. Chiếc điện thoại đặt trên bàn suốt nhiều tháng không một lần đổ chuông. Có đêm, người y tá đi ngang thấy ông cụ cầm một tấm vé kịch học trò đã ố vàng, nhìn rất lâu, rồi khóc như một đứa trẻ.
Mình đọc câu chuyện ấy và thấy lạnh người. Không phải vì nó xa lạ, mà vì nó quá quen. Biết bao người trong chúng ta, giữa guồng quay tiền nhà, tiền xe, tiền học cho con, đang từng ngày ký vào bản hợp đồng với “vị thiên thần dễ tính” ấy mà không hề hay biết. Làm thêm một ca nữa, mở thêm một tiệm nữa, nhận thêm một dự án nữa, rồi tự nhủ: đợi ổn định đã, rồi sẽ có thời gian cho gia đình, cho Chúa.
Tin Mừng Chúa Nhật XXVII Thường Niên năm nay, ngày 4 tháng 10, không đặt thêm gánh nặng nào lên vai người mệt mỏi. Qua dụ ngôn những tá điền sát nhân (Mt 21,33-43), Chúa Giêsu chỉ nhẹ nhàng chỉ ra tận gốc căn bệnh đã làm người đàn ông kia mất tất cả, và cũng đang âm thầm gặm nhấm nhiều người chúng ta: căn bệnh ảo tưởng mình là chủ.
1. TỪ NGƯỜI QUẢN GIA HÓA THÀNH KẺ CHIẾM ĐOẠT
Dụ ngôn mở ra rất rõ ràng. Một ông chủ cất công lập vườn nho: rào giậu chung quanh, đào bồn ép rượu, xây tháp canh. Mọi thứ đầy đủ, rồi ông giao lại cho các tá điền canh tác và đi xa. Nói theo ngôn ngữ hôm nay, đó là một nhà đầu tư rót vốn, trang bị tận răng, rồi tin tưởng giao toàn quyền điều hành.
Đến mùa hái nho, ông sai đầy tớ đến thu phần hoa lợi. Các tá điền đánh người này, giết người kia, ném đá người khác. Ông sai nhóm đông hơn, họ cũng xử y như vậy. Sau cùng, ông sai chính con trai mình. Và các tá điền bàn nhau một câu nghe lạnh gáy: “Đứa thừa tự đây rồi. Nào ta giết nó đi, và đoạt lấy gia tài nó.”
Đó là một cuộc thâu tóm thù địch, một vụ “hostile takeover” của đám quản lý cấp trung lợi dụng lúc ông chủ vắng mặt. Nhưng nếu dừng lại suy nghĩ, ta sẽ thấy một điểm phi lý đến khó tin: giết người thừa kế thì làm sao tài sản mang tên mình được. Về luật pháp, việc ấy chỉ dẫn thẳng vào nhà tù.
Chính chỗ phi lý ấy là chìa khóa của cả dụ ngôn. Các tá điền không mất trí vì tham lam trước. Họ mất trí vì đã quên mất mình là ai. Họ trượt từ tâm thế của một người quản gia được ủy thác sang ảo tưởng của một chủ sở hữu tuyệt đối. Khi vườn nho không còn là của được giao phó mà trở thành chiến lợi phẩm, thì người đầy tớ đến thu hoa lợi không còn là lời nhắc về một giao ước, mà bị xem như một mối đe dọa phải tiêu diệt.
Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhắc rằng con người không phải là chủ tuyệt đối của những gì mình có. Của cải, tài năng, sức khỏe, cả mạng sống, đều là quà tặng được trao để sinh lời cho mình và cho người khác (x. GLHTCG 2402-2405). Và điều đáng sợ là khi ta quên điều đó, ta bắt đầu sống trong tư thế phòng thủ. Phòng thủ thì sinh căng thẳng. Căng thẳng thì sinh chèn ép. Chèn ép lâu ngày thì sinh bạo lực, có khi không bằng gươm giáo, mà bằng những lời nói, những quyết định lạnh lùng với chính người đang làm việc cho mình.
Có bao giờ mình tự hỏi: mình đang coi tiệm, công ty, căn nhà, cả đứa con của mình là “của mình”, hay là “của Chúa giao cho mình giữ”? Và mình phản ứng thế nào khi có ai đó đến nhắc mình nộp lại chút hoa lợi?
2. MỘT ÔNG CHỦ “KHỜ DẠI” ĐẾN KHÓ HIỂU
Nhưng nếu nhìn sang phía ông chủ, ta lại gặp một điều ngược đời hơn nữa. Sau khi đầy tớ đầu tiên bị giết, sao ông không báo quan, không mang quân đến dẹp loạn. Ông lại sai thêm người, đông hơn, rồi sai luôn đứa con một, với một niềm hy vọng gần như ngây thơ: “Chúng sẽ kính nể con ta.”
Có người sẽ phản biện, và phản biện ấy rất thật: trong đời thường, bị lừa một lần là người ta kéo nhau ra tòa rồi. Một Thiên Chúa như vậy chẳng phải là quá yếu đuối sao?
Nếu đo bằng thước của thế gian, đúng là như vậy. Nhưng Tin Mừng đang cố ý bẻ gãy cây thước ấy. Những đầy tớ bị bách hại là hình ảnh các ngôn sứ qua mọi thời. Người con bị lôi ra ngoài vườn nho mà giết là hình ảnh tiên báo Chúa Giêsu bị đóng đinh bên ngoài thành Giêrusalem. Thiên Chúa không dùng sức mạnh để đè bẹp sự phản loạn. Ngài dùng sự tự hiến đến tận cùng để đánh thức lương tâm con người.
Giống như một người mẹ có đứa con tuổi nổi loạn. Nó đóng sập cửa, nói những lời làm mẹ đau thắt ruột. Mẹ không khóa cửa lại. Mẹ vẫn để đèn hiên sáng mỗi đêm, vẫn để phần cơm trong nồi. Không phải vì mẹ yếu. Mà vì mẹ thương.
Sự kiên nhẫn “phi lý” ấy của Thiên Chúa đang chờ chính mình. Hôm nay, Ngài đang sai ai đến “thu hoa lợi” nơi đời mình: một lời nhắc của vợ, một câu hỏi của con, một người nghèo đứng trước cửa, mà mình vẫn còn đuổi đi tay không?
3. BÌNH AN CỦA NGƯỜI BIẾT MÌNH KHÔNG PHẢI ĐẤNG TẠO HÓA
Đặt hai tâm thế cạnh nhau, ta thấy rõ hai con đường. Người tá điền xem mọi thứ là của riêng, nên phải vơ vét cho đầy, xem người nghèo là gánh nặng, nổi giận khi bị nhắc nhở, và cuối cùng sống mãi trong lo âu, cô lập. Người quản gia trung tín biết mọi sự là quà tặng, nên chăm cho vườn nho lớn lên bền vững, sẵn lòng chia hoa lợi, không cần giành giật bằng mọi giá. Và phần thưởng lớn nhất người quản gia nhận được không phải là tiền, mà là bình an.
Thánh Phaolô viết cho tín hữu Philípphê: “Anh em đừng lo lắng gì cả. Nhưng trong mọi hoàn cảnh, anh em cứ đem lời cầu khẩn, van xin và tạ ơn mà giãi bày trước mặt Thiên Chúa. Và bình an của Thiên Chúa, bình an vượt lên trên mọi hiểu biết, sẽ giữ cho lòng trí anh em được kết hợp với Đức Kitô Giêsu” (Pl 4,6-7).
Người quản gia bình an vì biết mình không phải gánh cả vũ trụ trên vai. Giống như người lái xe thuê cho một gia đình: anh lái cẩn thận, giữ xe sạch sẽ, đến nơi đúng giờ, nhưng anh không mất ngủ vì giá xăng hay tiền bảo hiểm. Anh làm hết phần mình, phần còn lại thuộc về chủ. Buông được ảo tưởng sở hữu, ta không làm việc ít đi. Ta chỉ làm việc nhẹ lòng hơn.
4. NỘP HOA LỢI GIỮA SÁNG THỨ HAI: NĂM BƯỚC THỰC HÀNH
Nghe thì đẹp. Nhưng sáng thứ Hai mở cửa tiệm, bước vào văn phòng, đối diện chỉ tiêu doanh số, ông sếp khó tính, hóa đơn tiền nhà, thì giữ được tâm thế quản gia bình an nghe gần như không tưởng. Ngày nay, nộp hoa lợi cho Chúa đâu phải là mang một giỏ nho lên nhà thờ. Nó mang hình hài của những lựa chọn rất cụ thể.
Bước 1: Nộp hoa lợi bằng sự công bằng trong công việc. Nếu mình là chủ hay quản lý, hoa lợi là trả lương đúng và đủ, không ém tiền tip của thợ, không bắt người làm quá giờ mà không trả, không coi người làm như một con số để tối ưu lợi nhuận. Nếu mình là người làm công, hoa lợi là không gian lận giờ công, không làm ẩu khi chủ vắng mặt, không nhắm mắt cho qua hàng kém chất lượng, không tìm cách trốn thuế. Tối nay, thử mở sổ sách hay bảng chấm công ra và tự hỏi: có đồng tiền nào ở đây chưa sạch không?
Bước 2: Nộp hoa lợi bằng lòng can đảm vì sự thật. Nơi làm việc, cái mệt nhất nhiều khi không đến từ công việc mà đến từ những câu chuyện sau lưng, những phe nhóm, những lời thêu dệt. Các tá điền trong dụ ngôn đã đồng lõa với nhau để giết người con. Sống đạo hôm nay là không góp thêm một câu vào cuộc nói xấu. Khi câu chuyện bắt đầu, chỉ cần nhẹ nhàng đổi đề tài, hoặc nói một câu: “Mình chưa nghe chị ấy nói phần của chị ấy.” Và khi có một đồng nghiệp đang bị chèn ép, đừng chọn sự im lặng an toàn mà vô cảm.
Bước 3: Neo mình lại bằng “khoảng nghỉ năm giây”. Không cần nhiều thời gian, chỉ cần một điểm ngắt. Trước một cuộc họp căng thẳng, trước khi nhấc máy gọi một khách hàng khó tính, trước khi trả lời một tin nhắn làm mình nóng mặt, dừng lại năm giây và thầm thưa: “Lạy Chúa, đây là việc của Chúa, xin dẫn dắt con.” Năm giây ấy như một nút “reset”, cắt đứt dòng lo âu và thói muốn kiểm soát mọi thứ, nhắc cái tôi đang phình to rằng mình không phải là trung tâm của vũ trụ. Có một sự quan phòng lớn hơn đang cùng làm việc với mình.
Bước 4: Làm việc nhỏ với một tình yêu lớn. Tuần này, ngày 1 tháng 10, Giáo Hội mừng Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, người đã nên thánh bằng “con đường nhỏ”: làm những việc tầm thường với một tình yêu phi thường. Chúng ta hay bị ám ảnh phải làm điều vĩ đại, và coi thường những việc không tên. Đó cũng là một dạng ảo tưởng sở hữu. Trước mặt Chúa, thước đo không phải là quy mô công việc, mà là tình yêu đặt vào đó. Một bộ móng được làm tỉ mỉ cho bà cụ khách quen, một cái chén được rửa sạch, một bản báo cáo nhàm chán được làm trọn vẹn, đều có thể là những chùm nho mọng nước nhất dâng lên Chúa. “Ai trung tín trong việc rất nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn” (Lc 16,10).
Bước 5: Giữ ngày Chúa Nhật và giữ lấy vườn nho đầu tiên là gia đình. Văn hóa làm việc hôm nay đòi ta chạy suốt bảy ngày. Tắt máy ngày Chúa Nhật nghe như vô trách nhiệm. Nhưng đó chính là cái bẫy tinh vi của tư duy tá điền: lấy sự cấp bách của mùa màng để biện minh cho sự tàn nhẫn, với người khác và với chính mình. Giữ ngày của Chúa là một lời tuyên xưng sống động rằng Thiên Chúa và con người quan trọng hơn tiền bạc. Gia đình là vườn nho nhỏ đầu tiên Chúa giao cho mình. Nếu cứ lấy lý do “vì tương lai” để bào mòn hiện tại của gia đình, mọi thành công ngoài kia chỉ là lâu đài xây trên cát. Chúa Nhật này, thử tắt điện thoại trong bữa cơm, và hỏi con một câu thật: “Tuần này có chuyện gì làm con buồn không?”
5. VƯỜN NHO SAU CÙNG CHÍNH LÀ LINH HỒN MÌNH
Chúng ta hay nghĩ vườn nho là công ty, là cơ ngơi, là gia đình. Nhưng nếu vườn nho ấy chính là linh hồn mỗi người thì sao. Giữa tiếng ồn của danh vọng và tiền bạc, liệu có những “tá điền” nào trong mình, lòng tham, nỗi sợ, cái tôi, đang ngày ngày bóp nghẹt tiếng nói của lương tâm, ném đá những lời nhắc nhở Chúa gửi đến, và từ chối nộp lại cho Đấng đã tạo dựng mình chút hoa trái của lòng tử tế?
Lời cảnh báo cuối dụ ngôn rất nghiêm: “Nước Thiên Chúa sẽ lấy đi không cho các ông, mà ban cho một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi” (Mt 21,43). Nhưng lời ấy không nhằm làm ta sợ. Nó chỉ nhắc rằng vườn nho vẫn còn đó, mùa hái nho vẫn chưa qua, và vẫn còn thời gian để mở cửa đón người đầy tớ đang đứng chờ.
Người đàn ông trong câu chuyện đầu bài đã đánh đổi những việc bình thường để có những việc vĩ đại, và cuối đời chỉ còn ôm một tấm vé kịch ố vàng. Chúng ta vẫn còn cơ hội làm ngược lại: giữ lấy những việc bình thường, vì chính ở đó Thiên Chúa đang chờ mình.
Ngày 4 tháng 10 cũng là lễ Thánh Phanxicô Assisi, người con nhà giàu đã trả lại cho cha mình cả bộ áo đang mặc, để thưa với Thiên Chúa rằng từ nay Ngài là tất cả. Không ai trong chúng ta được mời bỏ hết mọi thứ như thánh nhân. Nhưng mỗi người có thể trả lại một điều rất nhỏ: năm giây phó thác trước cuộc họp đầu tuần, một đồng lương trả đủ cho người làm, một buổi tối Chúa Nhật không điện thoại.
Ước gì, giữa những lo toan cơm áo chưa bao giờ ngơi nghỉ, mỗi người chúng ta dám chuyển mình từ một chủ sở hữu luôn lo âu thành một người quản gia tự do, làm việc hết lòng mà vẫn bình an, vì biết rằng vườn nho này không phải của mình, và hoa lợi quý nhất mình có thể trao lại cho Chúa, sau cùng, chính là tình yêu.
Vọng Sinh.
Nội dung này được đúc kết và khai triển dựa trên:
-https://www.comboni.org/en/contenuti/115656
-https://www.acatholic.org/27th-sunday-in-ordinary-time-year-a-october-4-2020-good-fruit-not-wide-grape/
-https://giaodantanthaison.com/tin-chinh/phan-tich-va-chia-se-loi-chua-bai-giang/cac-bai-chu-giai-va-suy-niem-tin-mung-chua-nhat-xxvii-thuong-nien-nam-a.html
-https://www.giaophanbaria.org/chia-se-loi-chua/chua-nhat-va-le-trong/suy-niem-chua-nhat/2023/10/04/cac-bai-suy-niem-loi-chua-chua-nhat-xxvii-thuong-nien-nam-a-2.html
-https://www.giaoxutandinh.net/2023/03/10/du-ngon-ta-dien-vuon-nho-5/
-https://vietnamese.rvasia.org/duc-giao-hoang/duc-thanh-cha-gap-go-cac-tin-huu-cong-giao-du-muc
-https://www.via.bible/en/heres-the-heir-come-on-lets-kill-him-21-33-43-45-46/
-https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/hoc-hoi-phuc-am-chua-nhat-27-thuong-nien-nam-a-52755
-https://thewordthisweek.net/homilies-27th-sunday-in-ordinary-time-a/
-https://www.stmli.org/bulletins/20231001.pdf
-https://catholicjules.net/2011/09/
-https://www.loyolapress.com/catholic-resources/liturgical-year/sunday-connection/27th-sunday-in-ordinary-time-a-sunday-connection/