1. Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã bắt giữ Tổng thống Maduro và vợ của ông ta ở Venezuela.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã “bắt giữ” tên độc tài Venezuela, Nicolás Maduro, và vợ ông, Cilia Flores, và đưa họ ra khỏi quốc gia Nam Mỹ này trong một cuộc tấn công vào rạng sáng Thứ Bẩy, 03 Tháng Giêng, tại Caracas và khu vực xung quanh.

“Thực ra đó là một chiến dịch tuyệt vời,” tổng thống Mỹ nói với tờ New York Times sau khi các nhân chứng ở Venezuela báo cáo về một loạt vụ nổ. “Rất nhiều kế hoạch tốt và rất nhiều binh lính và con người tuyệt vời.”

Tổng thống Trump nói với Fox News rằng ông đã xem trực tiếp cuộc đột kích qua video và thấy một đội quân Mỹ phá vỡ những cánh cửa thép chỉ trong “vài giây”.

“Tôi chưa từng thấy điều gì tương tự như vậy bao giờ,” ông nói, đồng thời cho biết thêm không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng. Nhưng ông cho rằng một số người đã bị thương khi trực thăng của họ bị trúng đạn.

Tổng thống Trump cho biết nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro và vợ, Cilia Flores, đã bị đưa lên tàu USS Iwo Jima và đang được chuyển đến New York, nơi họ bị truy tố về tội buôn bán ma túy vào năm 2020.

Bà Pam Bondi, Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ, cho biết hai vợ chồng này sẽ phải đối mặt với các cáo buộc hình sự và phiên tòa xét xử tại Mỹ dựa trên bản cáo trạng năm 2020 của New York. Trong một bài đăng trên mạng xã hội, bà nói rằng họ sẽ “sớm phải đối mặt với sự trừng phạt nghiêm khắc của công lý Mỹ trên đất Mỹ, tại các tòa án Mỹ”.

Vẫn chưa rõ cơ sở pháp lý và hiến pháp nào cho chiến dịch quân sự, việc bắt giữ và xét xử một nguyên thủ quốc gia có chủ quyền. Cũng chưa rõ liệu Tổng thống Trump có tham khảo ý kiến Quốc hội trước đó hay không; theo quy định, phủ tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trước khi tuyên bố chiến tranh.

Trên mạng xã hội, Tổng thống Trump xác nhận quân đội Mỹ đã phát động “một cuộc tấn công quy mô lớn vào Venezuela” và cho biết thêm chi tiết sẽ được công bố tại một cuộc họp báo ở dinh thự Mar-a-Lago của ông ở Florida. Hãng tin CBS đưa tin các quan chức Mỹ cho biết Maduro đã bị bắt giữ bởi các thành viên của đơn vị quân đội tinh nhuệ Delta Force, đơn vị chịu trách nhiệm tiêu diệt thủ lĩnh Nhà nước Hồi giáo Abu Bakr al-Baghdadi năm 2019.

Vụ tấn công Venezuela của Mỹ và việc bắt cóc nguyên thủ quốc gia nước ngoài đã gây chấn động cộng đồng quốc tế, vốn đã phản ứng với sự lo ngại. Nước láng giềng Colombia lên án vụ tấn công, kêu gọi triệu tập phiên họp khẩn cấp ngay lập tức của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc và cho biết họ đang chuẩn bị tiếp nhận một “làn sóng người tị nạn ồ ạt”.

Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về nhân quyền và chống khủng bố, Ben Saul, cho biết Tổng thống Trump nên bị điều tra về chiến dịch này.

“Tôi lên án hành động xâm lược bất hợp pháp của Mỹ đối với Venezuela và vụ bắt cóc bất hợp pháp nhà lãnh đạo và vợ ông ta. Mỗi sinh mạng người Venezuela bị mất đi là một sự vi phạm quyền sống”, ông Saul nói.

Phát biểu trên kênh truyền hình nhà nước Venezuela, Phó Tổng thống Delcy Rodríguez dường như đã xác nhận việc bắt giữ Maduro và Flores, thừa nhận rằng bà không biết họ đang ở đâu. Bà Rodríguez, một trong những đồng minh thân cận nhất của Maduro, yêu cầu ngay lập tức có “bằng chứng còn sống” cho cặp vợ chồng này và cáo buộc Mỹ “sát hại những người đàn ông và phụ nữ Venezuela hiền lành và vô tội”.

“ Hiện tại Venezuela đang bình tĩnh, đang suy ngẫm về tầm quan trọng của một cuộc tấn công quân sự mang tính chất như thế này”, bà nói thêm trong cuộc phỏng vấn ngắn qua điện thoại.

Hiện vẫn chưa rõ ai sẽ chịu trách nhiệm điều hành Venezuela trong thời gian tổng thống vắng mặt. Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello xuất hiện trong một video trên truyền hình nhà nước cùng với các sĩ quan cảnh sát, trấn an người dân rằng tình hình vẫn ổn định.

“Lực lượng quân đội, lực lượng cảnh sát… và người dân đã sẵn sàng cho mọi tình huống, và sẵn sàng đối phó với bất kỳ âm mưu nào vượt quá giới hạn của các cuộc tấn công hèn hạ nhằm vào lực lượng quân đội và người dân chúng ta”, Cabello nói, trong bộ áo chống đạn và mũ bảo hiểm chiến thuật.

Trước đó, chính phủ Venezuela cáo buộc Mỹ tiến hành một loạt các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu dân sự và quân sự trong nước sau khi các vụ nổ làm rung chuyển thủ đô vào rạng sáng thứ Bảy.

Trong một tuyên bố, chính phủ Venezuela kêu gọi người dân nổi dậy chống lại cuộc tấn công và cho rằng Washington có nguy cơ đẩy khu vực Mỹ Latinh vào hỗn loạn với một hành động “xâm lược quân sự” cực kỳ nghiêm trọng.

“Cả nước phải huy động lực lượng để đánh bại hành động xâm lược đế quốc này”, thông báo nhấn mạnh.

Đám đông những người ủng hộ Maduro đã tập trung ở trung tâm thành phố Caracas, một số người mang theo ảnh của vị tổng thống bị bắt giữ, số khác thì ôm nhau khóc nức nở.

Trong một video trực tuyến đầy thách thức, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela, Tướng Vladimir Padrino López, đã cáo buộc Mỹ tiến hành một chiến dịch thay đổi chế độ “đáng lên án” và “tội ác”, đồng thời nói rằng lực lượng xâm lược “man rợ” đã “xúc phạm vùng đất thiêng liêng của chúng tôi”.

“Cuộc xâm lược này là sự xúc phạm lớn nhất mà đất nước từng phải gánh chịu”, Padrino López tuyên bố, đồng thời cho biết thêm rằng chính quyền Venezuela vẫn đang cố gắng tính toán xem có bao nhiêu thường dân đã thiệt mạng hoặc bị thương trong các cuộc tấn công bằng trực thăng vào các khu vực đô thị.

Ông kêu gọi người dân và binh lính đoàn kết trong cuộc kháng chiến. “Chúng đã tấn công chúng ta nhưng chúng sẽ không thể đánh bại chúng ta… chúng ta sẽ tạo thành một bức tường kháng chiến bất khả xâm phạm. Sứ mệnh của chúng ta là hòa bình, nhưng di sản của chúng ta là đấu tranh cho tự do”, ông nói.

Trong tuyên bố của mình, chính phủ Venezuela xác nhận ba bang khác cũng đã bị tấn công: Miranda, La Guaira và Aragua.

“Mục tiêu duy nhất của cuộc tấn công này là nhằm chiếm đoạt các nguồn tài nguyên chiến lược của Venezuela, đặc biệt là dầu mỏ và khoáng sản”, tuyên bố cho biết, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án điều mà họ gọi là sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, gây nguy hiểm đến tính mạng của hàng triệu người.

Ít nhất bảy tiếng nổ đã được nghe thấy vào khoảng 2 giờ sáng và người dân ở nhiều khu phố khác nhau đã đổ xô ra đường, theo hãng tin AP. “Toàn bộ mặt đất rung chuyển. Thật kinh khủng. Chúng tôi nghe thấy tiếng nổ và tiếng máy bay ở đằng xa”, Carmen Hidalgo, một nhân viên văn phòng 21 tuổi, cho biết.

Các nhân chứng cho biết đã nhìn thấy khói bốc lên từ hai cơ sở quân sự quan trọng ở Caracas: phi trường quân sự La Carlota ở trung tâm thành phố và căn cứ quân sự Fuerte Tiuna, nơi từ lâu người ta cho rằng Maduro đang sinh sống. Một phi trường quan trọng khác ở phía đông Caracas, Higuerote, dường như cũng bị tấn công.

Mỹ đã tiến hành chiến dịch gây áp lực kéo dài 5 tháng chống lại Maduro, mà nhiều nhà phân tích tin rằng nhằm mục đích lật đổ tổng thống. Kể từ tháng 8, Tổng thống Trump đã ra lệnh tăng cường quân sự quy mô lớn ngoài khơi bờ biển phía bắc Venezuela và thực hiện một loạt các cuộc không kích gây chết người nhằm vào các “tàu chở ma túy” bị nghi ngờ.

Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa tiến hành các chiến dịch trên bộ ở Venezuela, trong bối cảnh các nỗ lực khác nhằm gây áp lực buộc ông Maduro từ chức, bao gồm việc mở rộng các biện pháp trừng phạt, tăng cường sự hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực và hơn hai chục cuộc tấn công vào các tàu bị cáo buộc liên quan đến hoạt động buôn lậu ma túy ở Thái Bình Dương và Biển Caribe.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng một số cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các tàu buôn lậu ma túy bị nghi ngờ có thể cấu thành tội ác chiến tranh. Cho đến nay, ít nhất 110 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công này.

Mỹ cũng đã bắt giữ các tàu chở dầu bị trừng phạt ngoài khơi bờ biển Venezuela, và Tổng thống Trump đã ra lệnh phong tỏa các tàu khác, một động thái dường như được thiết kế để siết chặt hơn nữa nền kinh tế của nước này.

Tổng thống Colombia, Gustavo Petro, đã công bố cái mà ông cho là danh sách chưa đầy đủ các công trình bị đánh bom ở Venezuela, bao gồm tòa nhà quốc hội thế kỷ 19 ở Caracas; La Carlota, căn cứ không quân quan trọng nhất trong thủ đô; và một căn cứ không quân ở thành phố Barquisimeto.

Các địa điểm khác được tường trình mục tiêu tấn công bao gồm doanh trại Cuartel de la Montaña ở Caracas, một căn cứ quân sự nơi đặt lăng mộ của người thầy của Maduro, Hugo Chávez. Lăng mộ này là một trong những địa điểm linh thiêng nhất đối với phong trào chính trị Chavismo, vốn đã cai trị Venezuela theo hướng ngày càng độc đoán kể từ khi Chávez lên nắm quyền lần đầu tiên vào năm 1999. Di hài của Chávez đã được đưa đến doanh trại và trưng bày công khai sau khi ông qua đời vì bệnh ung thư vào năm 2013.

Tổng thống Cuba, Miguel Díaz-Canel, đã lên án “cuộc tấn công tội ác” của Mỹ và nói rằng khu vực đang bị “tấn công tàn bạo”. “Đây là chủ nghĩa khủng bố nhà nước chống lại người dân Venezuela dũng cảm và chống lại Mỹ Châu của chúng ta”, Díaz-Canel, đồng minh khu vực chính của Maduro, viết.

[Guardian: US has captured Venezuela’s President Maduro and wife, says Trump]

2. Dự đoán của giới cá cược về khả năng kiểm soát Quốc Hội của Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ

Việc giữ vững quyền kiểm soát Hạ viện sẽ là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn đối với đảng Cộng hòa.

Đảng của tổng thống đương nhiệm thường mất quyền kiểm soát Hạ viện trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ — chỉ có hai lần kể từ năm 1938 là không như vậy. Theo William A. Galston của Viện Brookings, một tổ chức tư vấn trung dung, “cả hai trường hợp ngoại lệ đều phản ánh những hoàn cảnh bất thường”.

Năm 2002, đảng Cộng hòa của Tổng thống George W. Bush đã tận dụng làn sóng đoàn kết ủng hộ quốc gia sau vụ tấn công ngày 11/9; và năm 1998, đảng Dân chủ của Bill Clinton đã được hưởng lợi từ nỗ lực không được lòng dân của đảng Cộng hòa nhằm luận tội ông.

Điều làm phức tạp thêm nhiệm vụ của đảng Dân chủ vào năm tới là kế hoạch phân chia lại khu vực bầu cử gây tranh cãi do Tổng thống Trump thúc đẩy ở Texas và các tiểu bang khác, điều này có thể giúp đảng Cộng hòa giành thêm ghế, mặc dù một phần trong số đó sẽ bị bù đắp bởi việc đảng Dân chủ phân chia lại khu vực bầu cử ở California. Tuy nhiên, với việc đảng Cộng hòa chỉ nắm giữ đa số sít sao tại Hạ viện, đảng Dân chủ vẫn là ứng cử viên sáng giá nhất để giành lại quyền kiểm soát, đặc biệt nếu tỷ lệ ủng hộ ròng của Tổng thống Trump vẫn ở mức âm. Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng lớn trong các cuộc bầu cử thống đốc ở New Jersey và Virginia vào tháng 11.

Thượng viện lại là một vấn đề khác. Đảng Cộng hòa hiện đang nắm giữ đa số 6 ghế, và họ đang chơi trên một sân chơi an toàn hơn nhiều. Mặc dù năm tới họ sẽ phải bảo vệ 22 ghế so với 13 ghế của đảng Dân chủ, nhưng hầu hết các thượng nghị sĩ đương nhiệm của họ đều được coi là an toàn. Chỉ có một thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa tranh cử ở một tiểu bang đã bỏ phiếu cho Kamala Harris trong cuộc bầu cử tổng thống năm ngoái. Hai thượng nghị sĩ đương nhiệm của đảng Dân chủ sẽ tranh cử ở các tiểu bang mà Tổng thống Trump đã thắng năm ngoái.

Nhìn chung, đảng Cộng hòa tại Thượng viện dường như đang ở vị thế mạnh hơn nhiều so với các đồng nghiệp của họ tại Hạ viện. Để đảng Dân chủ giành được Thượng viện, cần một làn sóng phản đối Tổng thống Trump mạnh mẽ lan rộng ngay cả đến một số tiểu bang bảo thủ nhất trong cả nước. Điều đó khó xảy ra, nhưng những điều kỳ lạ hơn cũng đã từng xảy ra.

Tỷ lệ cược Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện: 2/1, tức là 67% Đảng Dân chủ sẽ chiếm đa số tại Hạ viện. Trong khi đó, tỷ lệ cược Đảng Cộng Hòa giành quyền kiểm soát Hạ viện cũng là 2/1, tức là 67% Đảng Cộng Hòa sẽ chiếm đa số tại Thượng viện.

[Politico: Democrats vs. Republicans]

3. Thái tử lưu vong Reza Pahlavi của Iran ra lệnh cho quân đội bảo vệ người biểu tình.

Thái tử lưu vong của Iran đã kêu gọi các binh sĩ trong quân đội nước này bảo vệ người dân Iran chứ không phải lợi ích của chính phủ, khi các cuộc biểu tình trở nên bạo lực và gây thương vong.

Trong một video, Reza Pahlavi nói: “Một người lính có trách nhiệm bảo vệ tính mạng, an ninh và danh dự của quốc gia mình cho đến hơi thở cuối cùng. Hôm nay, quốc gia cao quý Iran, dù mệt mỏi nhưng kiên cường, đã đặt hy vọng vào các bạn. Các bạn khoác lên mình bộ quân phục này để bảo vệ đồng bào mình, chứ không phải để đàn áp họ.”

Thông điệp video được đưa ra trong bối cảnh các cuộc biểu tình nổ ra trên khắp Iran do nền kinh tế suy yếu, lực lượng an ninh Iran đang tìm cách chấm dứt tình trạng bất ổn, trong khi Tổng thống Masoud Pezeshkian trước đó vào thứ Năm cho biết các quan chức cần phải lắng nghe những lo ngại của người dân Iran nếu không muốn xuống địa ngục.

“Thay vì chĩa vũ khí vào họ, hãy là nơi nương náu và hỗ trợ họ”, ông nói, trong bối cảnh các cuộc biểu tình đang lan rộng khắp Iran. Các video cho thấy người biểu tình tập trung tại nhiều thành phố khác nhau, đôi khi có tiếng súng nổ vang vọng trong nền.

Tối thứ Năm theo giờ địa phương, ít nhất sáu người được báo cáo đã thiệt mạng - bao gồm cả người biểu tình và lực lượng thực thi pháp luật.

Trên trang X, Trung tâm Nhân quyền Abdorrahman Boroumand có trụ sở tại Mỹ tại Iran cho biết một người biểu tình 22 tuổi được xác định là Amir Hessam Kyodayari-fard đã bị lực lượng an ninh bắn chết trực tiếp, và sau đó họ từ chối giao thi thể của anh ta.

Mặc dù Pezeshkian nói rằng các quan chức cần lắng nghe những lo ngại từ người dân Iran, nhưng đất nước này đã trải qua hai thời kỳ bất ổn lớn khác trong những năm gần đây – vào năm 2019 và 2022 – với các cuộc đàn áp rộng rãi của chính quyền đối với những người biểu tình.

Reza Pahlavi nhấn mạnh: “Chính quyền Hồi giáo đã cố gắng giam cầm các bạn trong nhà bằng cách đóng cửa các địa điểm công cộng và trường đại học. Nhưng các bạn đã dũng cảm xuống đường. Tôi tự hào về mỗi người trong số các bạn.”

“Chúng ta cần sự đoàn kết mạnh mẽ hơn và giữ vững các con phố. Vì vậy, tôi kêu gọi các bạn hãy tận dụng mọi cơ hội, mọi cuộc tụ họp và mọi sự kiện trong những ngày tới để mở rộng phong trào này. Tôi và nhóm của mình sẽ tiếp tục nỗ lực huy động thêm nhiều lực lượng, gây ra nhiều sự phản kháng hơn từ chế độ, và đưa tiếng nói của các bạn đến với thế giới. Chiến thắng thuộc về chúng ta.”

[Newsweek: Reza Pahlavi, exiled crown prince of Iran Tells Military To Defend Protesters]

4. Binh lính Nga hành quyết bảy thường dân ở Pokrovsk sau khi bị từ chối cung cấp rượu.

Đêm ngày 21 tháng 12, hai binh sĩ Nga đột nhập vào tầng hầm một khu dân cư ở Pokrovsk, yêu cầu rượu từ những người Ukraine đang trốn ở đó, và nổ súng khi được cho biết không có rượu. Bảy thường dân thiệt mạng.

Trong số bảy người thiệt mạng có cả một gia đình: một cặp vợ chồng, con trai của họ và mẹ của người phụ nữ, theo lời ông Dmytro Lubinets, Thanh tra Nhân quyền Ukraine. Một người cha và con trai bước ra nói chuyện với binh lính đã bị bắn trước. Sau đó, quân Nga xuống tầng hầm và hành quyết những người còn lại.

Người sống sót duy nhất, bị thương, chỉ thoát được bằng cách nằm bất động giữa các thi thể.

“Sự tàn ác của chúng không có giới hạn.”

Ông Lubinets cho biết ông đã gửi thư chính thức tới Hội Hồng Thập Tự quốc tế và Liên Hiệp Quốc để ghi lại vụ thảm sát.

Ông viết: “Cả thế giới phải nhìn thấy khuôn mặt của những binh lính Nga đến để giết hại thường dân.”

Nhà lãnh đạo cơ quan thanh tra nhấn mạnh rằng vụ giết người này phù hợp với mô hình bạo lực có hệ thống mà lực lượng Nga sử dụng chống lại thường dân ở các khu vực bị tạm chiếm và tiền tuyến. Việc cố ý giết hại thường dân vi phạm luật nhân đạo quốc tế và cấu thành tội ác chiến tranh.

Ông Lubinets tuyên bố: “Việc dung túng cho những hành động như vậy chỉ có một ý nghĩa duy nhất — đó là sự lặp lại của chúng. Chúng ta cần phải phản ứng ngay lập tức.”

Mô hình hành quyết gần Pokrovsk

Vụ thảm sát Pokrovsk xảy ra vài ngày sau khi các công tố viên Ukraine ghi nhận việc quân đội Nga hành quyết 5 tù binh chiến tranh Ukraine không vũ trang gần Pokrovsk và Huliaipole. Vào tháng 8, đoạn phim do máy bay điều khiển từ xa của Ukraine quay lại cảnh binh lính Nga hành quyết một thường dân lớn tuổi không vũ trang trong sân nhà của ông ta ở cùng khu vực đó.

Các công tố viên Ukraine đã ghi nhận hơn 130 vụ hành quyết tù binh chiến tranh bị nghi ngờ chỉ riêng trong năm 2024. Một cuộc điều tra của Financial Times kết luận rằng những vụ giết người này dường như là chính sách quân sự có hệ thống chứ không phải là những sự việc riêng lẻ.

Lời kêu gọi khẩn cấp di tản

Lubinets kêu gọi thường dân còn lại rời khỏi các khu vực tiền tuyến ngay lập tức.

“Xin đừng trì hoãn quyết định – hãy di tản kịp thời. Tôi hiểu việc đưa ra những quyết định như vậy khó khăn như thế nào. Nhưng đây là cơ hội để cứu sống nhiều người.”

[Europe Maidan: Russian soldiers execute seven civilians in Pokrovsk after being refused alcohol]

5. Israel cáo buộc tân thị trưởng thành phố New York, Zohran Mamdani, có hành vi bài Do Thái ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức.

Hôm Thứ Bẩy, 03 Tháng Giêng, Bộ Ngoại giao Israel đã cáo buộc Thị trưởng thành phố New York Zohran Mamdani tội bài Do Thái, làm leo thang căng thẳng với nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa tiến bộ chỉ vài giờ sau khi ông chính thức nhậm chức.

Sự chỉ trích của Israel tập trung vào việc ông Mamdani thu hồi các sắc lệnh hành pháp được ban hành dưới thời người tiền nhiệm Eric Adams, bao gồm cả các chính sách ủng hộ Israel.

Các biện pháp thời Adams đã ngăn cản các quan chức thành phố theo đuổi các chính sách kinh tế trừng phạt như tẩy chay, thoái vốn và trừng phạt Israel. Họ cũng đã áp dụng định nghĩa về chủ nghĩa bài Do Thái của Liên minh Tưởng niệm Holocaust Quốc tế, mà chính quyền Adams cho rằng xác định “việc bôi nhọ Israel và áp dụng tiêu chuẩn kép đối với nước này là những hình thức của chủ nghĩa bài Do Thái hiện đại”.

“Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức Thị trưởng thành phố New York, Mamdani đã cho thấy bộ mặt thật của mình: Ông ta bãi bỏ định nghĩa chống Do Thái của IHRA và dỡ bỏ các hạn chế đối với việc tẩy chay Israel. Đây không phải là lãnh đạo. Đây là đổ thêm dầu vào lửa chống Do Thái”, Bộ Ngoại giao Israel tuyên bố.

Ông Mamdani nhậm chức thị trưởng ngay sau nửa đêm giao thừa, bắt đầu nhiệm kỳ mà đảng Dân chủ hy vọng sẽ tiếp thêm động lực cho đảng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Nhà hoạt động xã hội chủ nghĩa dân chủ 34 tuổi này đã vận động tranh cử với một chương trình nghị sự đầy tham vọng nhưng tốn kém, bao gồm chăm sóc trẻ em miễn phí toàn diện và xe buýt miễn phí, được tài trợ một phần bằng cách tăng thuế đối với các tập đoàn và người giàu.

Lời chỉ trích công khai từ chính phủ Israel hôm thứ Sáu đã làm tăng thêm khía cạnh quốc tế cho một cuộc tranh cãi vốn đã diễn ra trong nước. Hôm thứ Năm, các nhóm bảo vệ quyền dân sự Do Thái đã chỉ trích việc xóa bỏ các bài đăng liên quan đến việc chống chủ nghĩa bài Do Thái khỏi tài khoản chính thức @NYCMayor X ngay sau khi ông Mamdani nhậm chức, cảnh báo rằng động thái này có nguy cơ gửi đi tín hiệu sai lầm vào một thời điểm đặc biệt nhạy cảm.

Ông Mamdani đã nhiều lần bác bỏ những cáo buộc chống Do Thái, cho rằng những lời chỉ trích của ông đối với Israel xuất phát từ những lo ngại về nhân quyền. Ông cam kết bảo vệ cộng đồng Do Thái ở New York, đồng thời vẫn giữ vững quan điểm thẳng thắn của mình về chính sách Trung Đông.

Tinh thần đoàn kết với cộng đồng Do Thái ở New York được thể hiện rõ trong lễ nhậm chức của ông, nơi ông ca ngợi sự đa dạng của thành phố bằng câu nói đùa: “Còn nơi nào khác mà một đứa trẻ Hồi giáo như tôi có thể lớn lên và ăn bánh mì tròn với cá hồi hun khói mỗi Chúa Nhật chứ?”

Tuy nhiên, Mamdani ủng hộ việc thoái vốn trái phiếu để gây áp lực lên Israel, và nói rằng ông không tin Israel nên tồn tại như một “nhà nước Do Thái”.

Các quan chức Israel từ lâu đã nghi ngờ Mamdani. Sau chiến thắng bầu cử của ông vào tháng 11, Thứ trưởng Ngoại giao Israel Sharren Haskel đã mô tả kết quả này là “vô cùng đáng lo ngại”, viện dẫn đến các hoạt động và phát ngôn trong quá khứ của Mamdani.

Bộ trưởng Bộ Di sản Amichai Eliyahu kịch liệt chỉ trích những người Do Thái ủng hộ Mamdani, cáo buộc họ đã “giơ tay ủng hộ chủ nghĩa bài Do Thái ngay tại trung tâm nước Mỹ”.

[Newsweek: Israel accuses new NYC Mayor Zohran Mamdani of antisemitism on first day in office]

6. Tổng thống Zelenskiy sẽ thay thế nhà lãnh đạo Lực lượng Biên phòng Nhà nước Ukraine.

Ngày 2 tháng Giêng, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy thông báo rằng Trung tướng Serhii Deineko sẽ được thay thế khỏi vị trí nhà lãnh đạo Lực lượng Biên phòng Nhà nước Ukraine.

Tổng thống cho biết, Bộ trưởng Nội vụ Ihor Klymenko sẽ trình lên Tổng thống Zelenskiy danh sách các ứng cử viên tiềm năng “trong thời gian tới”, và ông Deineko sẽ tiếp tục làm việc với Bộ Nội vụ.

Tổng thống Zelenskiy cho biết: “Dưới sự lãnh đạo của Trung Tướng Serhii Deineko, Lực lượng Biên phòng Nhà nước đã trải qua quá trình phát triển và tăng cường đáng kể trong sáu năm qua.”

“Hiện nay, các đơn vị biên phòng, cùng với tất cả các thành phần khác của lực lượng quốc phòng và an ninh Ukraine, đang chiến đấu vì đất nước chúng ta ở tuyến đầu. Các đoạn biên giới Ukraine với Belarus và Nga cũng đã được tăng cường đáng kể. Đồng thời, vẫn còn những nhiệm vụ liên quan đến việc thay đổi phương pháp làm việc của Cục Biên phòng Nhà nước.”

Lực lượng Biên phòng Nhà nước đã nằm dưới sự kiểm soát của Quân đội Ukraine sau khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện. Các đơn vị thuộc lực lượng này là những đơn vị đầu tiên đối đầu với quân đội Nga vào ngày 24 tháng 2 năm 2022, ngày mà cuộc chiến tranh tổng lực của Mạc Tư Khoa bắt đầu.

Quân đội chịu trách nhiệm tuần tra biên giới quốc gia của Ukraine trên bộ và trên biển.

Vào tháng 4 năm 2024, đúng ngày Biên phòng Ukraine, Tổng thống Zelenskiy đã thăng chức cho ông Deineko từ thiếu tướng lên trung tướng.

Thông tin về việc Tướng Deneiko sắp được thay thế xuất hiện ngay sau khi Tổng thống Zelenskiy bổ nhiệm Trung Tướng Kyrylo Budanov, nhà lãnh đạo cơ quan tình báo quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR, làm chánh văn phòng mới, thay thế cựu Chánh văn phòng Tổng thống Andrii Yermak.

Ông Yermak đã từ chức vào cuối tháng 11 sau vụ bê bối tham nhũng lớn nhất trong lịch sử Ukraine, liên quan đến một số thành viên cao cấp trong chính phủ của Tổng thống Zelenskiy.

Một quan chức thuộc Văn phòng Tổng thống cho biết với tờ Kyiv Independent rằng Trung Tướng Budanov sẽ được thay thế bởi Trung Tướng Oleh Ivashchenko, nhà lãnh đạo hiện tại của Cơ quan Tình báo Đối ngoại.

[Politico: Zelensky to replace head of Ukraine's State Border Guard]

7. Dự đoán của giới cá cược về khả năng Netanyahu lại thoát hiểm một lần nữa

Người ta gọi ông là “Phù thủy” không phải vô cớ. Khi mọi thứ dường như đã mất hết hy vọng trong sự nghiệp chính trị lâu dài của Benjamin Netanyahu, ông đã vực dậy một cách khó tin. “Là một chiến binh kiên cường, không khoan nhượng, thất bại không phải là một lựa chọn hợp lý đối với ông”, một trong những người viết tiểu sử của ông, Ben Caspit, nhận xét.

Nhà lãnh đạo Israel lần đầu tiên được đặt biệt danh là “Bibi phù thủy” vào những năm 1990, sau khi đánh bại Shimon Peres trong cuộc bầu cử diễn ra vài tháng sau vụ ám sát Thủ tướng Yitzhak Rabin. Sau đó, ít người tin rằng ông có thể giành chiến thắng vào năm 2015 do những lời đồn đoán về các cuộc điều tra hình sự và cáo buộc vi phạm lòng tin và nhận hối lộ. Tuy nhiên, Bibi lại một lần nữa tạo nên điều kỳ diệu và tái đắc cử bằng cách thu hút sự ủng hộ của cánh cực hữu Israel và những người theo chủ nghĩa dân tộc tôn giáo - một chiến thuật mà ông đã lặp lại vào năm 2019 để giành lại quyền lực.

Hai năm trước, các nhà bình luận chính trị đã nhanh chóng tuyên bố ông hết thời sau khi Hamas tàn phá các kibbutzim ở miền nam Israel. Chính phủ của ông bị chỉ trích rộng rãi vì thất bại thảm hại trong việc ngăn chặn vụ tấn công ngày 7 tháng 10, được xem là sai phạm an ninh tồi tệ nhất kể từ cuộc chiến Yom Kippur năm 1973, sự kiện đã chấm dứt sự nghiệp của nữ chính trị gia huyền thoại Golda Meir.

Cuộc bầu cử quốc hội phải được tổ chức trước tháng 10 năm sau. Nhiều khả năng cuộc bầu cử sẽ được tổ chức sớm hơn, có lẽ là lựa chọn mà Netanyahu ưa thích. Và bất chấp ngày 7 tháng 10 và những rắc rối pháp lý của Netanyahu, ông đã dần cải thiện vị thế chính trị của mình. Tỷ lệ ủng hộ thấp kỷ lục của đảng Likud cầm quyền bắt đầu tăng lên sau chiến dịch quân sự chống lại Hezbollah ở Li Băng và tiếp tục tăng cao sau khi Iran bị đánh bại.

Và có lẽ Tổng thống Trump đã giúp Bibi một việc lớn bằng cách thúc đẩy ông chấp nhận kế hoạch hòa bình Gaza và đồng ý ngừng bắn. Netanyahu đã có thể sử dụng Tổng thống Trump làm cái cớ để tạm dừng chiến dịch quân sự ở Gaza, cho phép ông bác bỏ ý kiến của các nhà dân tộc chủ nghĩa tôn giáo và các đối tác cực hữu trong liên minh đầy biến động của mình, những người muốn chiến tranh tiếp diễn.

Các đối thủ chính trị của Netanyahu đang cảm thấy an tâm phần nào vì Likud dường như đang thiếu hụt 35 ghế so với cuộc bầu cử trước. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy liên minh cánh hữu của ông sẽ khó có thể giành được 61 ghế trong Knesset gồm 120 ghế. Nhưng khối đối lập cũng vậy. Và một cuộc thăm dò hồi tháng trước của Zman Yisrael, một trang truyền thông tiếng Do Thái, cho thấy Bibi đang nhận được sự ủng hộ ngày càng tăng sau thỏa thuận ngừng bắn và thả con tin. Likud dường như đang trên đà một lần nữa trở thành đảng lớn nhất trong Knesset.

Hi vọng tốt nhất cho những người phản đối Netanyahu là đoàn kết và đưa ra cho người dân Israel một sự lựa chọn đơn giản. Đó là chiến lược mà cựu Thủ tướng Naftali Bennett đang theo đuổi; ông đang ve vãn Gadi Eisenkot, cựu chỉ huy Lực lượng Phòng vệ Israel, nhằm định hình cuộc bầu cử thành cuộc đối đầu trực tiếp giữa ông và Bibi. Liệu Netanyahu còn có quân bài nào khác trong tay không?

Tỷ lệ cược 3/1, nghĩa là khả năng Netanyahu lại thoát hiểm một lần nữa là 75%.

[Politico: Netanyahu survives again]

8. Những quốc gia có nguy cơ suy thoái kinh tế cao nhất vào năm 2026

Những xung đột khu vực, áp lực toàn cầu và tầm ảnh hưởng ngày càng rộng lớn của công nghệ mới dự kiến sẽ một lần nữa làm thay đổi cách mỗi quốc gia điều hướng trong bối cảnh kinh tế thế giới đầy biến động vào năm 2026.

Quan điểm bi quan này đã được tóm tắt một cách chính xác trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, gọi tắt là IMF. Với tiêu đề phụ “Nền kinh tế toàn cầu biến động, triển vọng vẫn ảm đạm”, tổ chức này đã điều chỉnh nhẹ các dự báo tăng trưởng lên một chút do bối cảnh thương mại ít biến động và không rõ ràng hơn, nhưng vẫn duy trì dự báo về sự chậm lại so với những năm gần đây.

Báo cáo cho biết: “Sự không chắc chắn về tính ổn định và quỹ đạo của nền kinh tế toàn cầu vẫn còn rất lớn”, đồng thời bổ sung rằng những thay đổi về chính sách, “sự mong manh của thị trường tài chính” và áp lực cơ cấu đối với lực lượng lao động toàn cầu đồng nghĩa với việc rủi ro vẫn “nghiêng về phía tiêu cực”.

Những quốc gia nào có nguy cơ suy thoái kinh tế vào năm 2026?

Hoa Kỳ

Những tuyên bố về thuế quan “Ngày Giải phóng” của Tổng thống Trump hồi tháng 4 đã khiến thị trường chao đảo và các doanh nghiệp vội vàng tích trữ hàng hóa trước khi thuế có hiệu lực, đồng thời làm dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái chỉ vài tháng sau khi ông nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai. Nỗi lo càng trầm trọng hơn khi các ước tính sơ bộ cho thấy nền kinh tế đã suy giảm trong ba tháng đầu năm 2025, nhưng kể từ đó đã được xoa dịu phần nào nhờ tăng trưởng GDP mạnh mẽ trong quý 2 và quý 3.

Tuy nhiên, ngoài những cú sốc chính sách tức thời như thuế quan - mà tác động của chúng sẽ tiếp tục được cảm nhận vào năm 2026 - các chuyên gia đã chỉ ra những yếu tố tiêu cực tiềm ẩn khác có thể đẩy nước Mỹ vào suy thoái kinh tế năm tới.

Nhà phân tích tài chính Gary Shilling nói với Newsweek rằng: “Thị trường lao động ở đây đang suy yếu”, đồng thời lưu ý rằng sự chậm lại trong tuyển dụng kết hợp với sự gia tăng đáng lo ngại về số lượng người bị sa thải.

Shilling, một trong những chuyên gia đầu tiên lên tiếng lo ngại về bong bóng nhà đất trước cuộc Đại suy thoái bắt đầu vào cuối năm 2007, tiếp tục cho rằng người tiêu dùng Mỹ đang “ngập trong nợ nần” và mô tả nền kinh tế hiện tại là một “môi trường trì trệ” mà bất kỳ cú sốc nào cũng có thể đẩy vào khủng hoảng, đáng chú ý nhất là sự vỡ bong bóng trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI.

Theo ước tính của Ngân hàng Anh, cổ phiếu AI hiện chiếm một phần ba chỉ số S&P 500 về tổng vốn hóa thị trường, và đầu tư vào công nghệ này chiếm hơn 90% tăng trưởng GDP trong nửa đầu năm 2025, theo nhà kinh tế học Jason Furman của Đại học Harvard. Do đó, một đợt điều chỉnh mạnh sẽ gây ra những ảnh hưởng lan rộng khắp nền kinh tế và tác động đến tất cả các thành phần của nó.

Dean Baker, nhà kinh tế học và đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, gọi tắt là CEPR, nói với Newsweek: “Rủi ro lớn nhất, trước hết và quan trọng nhất đối với nền kinh tế Mỹ, là sự sụp đổ của bong bóng trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI. Việc mất đi hàng ngàn tỷ đô la giá trị cổ phiếu sẽ khiến tiêu dùng giảm sút.”

“Ngoài ra, vì cả trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI và tiền điện tử đều có đòn bẩy tài chính rất lớn, nên chắc chắn chúng ta sẽ chứng kiến những áp lực lớn đối với hệ thống tài chính. Sẽ có những ảnh hưởng thứ cấp ở Âu Châu và các nơi khác trên thế giới, nhưng Mỹ sẽ là nạn nhân lớn nhất nếu xảy ra sự sụp đổ.”

Âu Châu và Vương quốc Anh

Nhiều nền kinh tế lớn nhất Âu Châu được dự báo sẽ tăng trưởng chậm hơn mức tăng trưởng toàn cầu 3,1% mà IMF đề ra, làm tăng khả năng họ sẽ trải qua hai quý liên tiếp GDP giảm, đáp ứng định nghĩa kỹ thuật thông thường về suy thoái kinh tế.

Các nước này bao gồm Pháp (0,9%), Đức (0,9%) và Ý (0,8%), nhưng dự báo về khu vực đồng euro khá ảm đạm do khối này đang phải đối mặt với mức nợ cao, sự bất ổn trong chính sách thương mại cũng như hậu quả kéo dài từ cuộc chiến giữa Nga và Ukraine.

Đối với Vương quốc Anh - ít bị ảnh hưởng bởi thuế quan nhờ thỏa thuận đạt được với Tổng thống Trump hồi tháng 5 - IMF đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống còn 1,3% từ mức 1,4% hồi tháng 7.

Ông Baker cho biết: “Hầu hết các nước Âu Châu đều đang hướng tới tăng trưởng chậm trong năm 2026”, đồng thời nói thêm rằng “một số tin xấu nghiêm trọng, chẳng hạn như việc quá chú trọng đến việc chống thâm hụt ngân sách, có thể đẩy họ vào suy thoái”.

Tuy nhiên, ông cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào trong cuộc chiến ở Ukraine “đều có khả năng là một điều tích cực” vì những nỗ lực tái thiết đất nước có thể tạo ra “sự thúc đẩy đáng kể” cho nhu cầu trên toàn lục địa.

Trung Quốc

“Triển vọng của Trung Quốc vẫn còn yếu,” IMF viết trong báo cáo của mình. “Hơn bốn năm sau khi bong bóng bất động sản vỡ, lĩnh vực này vẫn chưa được ổn định. Đầu tư bất động sản tiếp tục thu hẹp trong khi nền kinh tế đang đứng trên bờ vực của chu kỳ giảm phát do nợ.”

Bên cạnh tình trạng suy yếu của thị trường nhà ở, nhiều câu hỏi đã được đặt ra về việc quốc gia này có thể duy trì sự phụ thuộc vào xuất khẩu hàng hóa sản xuất trong bao lâu, đặc biệt nếu lượng hàng xuất sang Mỹ tiếp tục giảm. Bắc Kinh đã trợ cấp mạnh cho ngành sản xuất của mình mà vẫn chưa thành công trong việc kích thích tăng trưởng nhu cầu nội địa.

Shilling cho rằng nền kinh tế Trung Quốc dường như “rất dễ bị tổn thương” khi bước sang năm 2026, do lĩnh vực bất động sản “suy thoái” và thực tế là những nỗ lực của chính phủ nhằm thúc đẩy tiêu dùng và đảo ngược tình trạng giảm phát vẫn chưa cho thấy “bất kỳ dấu hiệu tích cực nào trong việc kích thích hoạt động tiêu dùng”.

Tuy nhiên, ông không cho rằng nền kinh tế đất nước sẽ sụp đổ trong thời gian ngắn sắp tới, và IMF dự báo tăng trưởng GDP đạt 4,2% vào năm 2026.

Nga

Trong nhiều năm qua, Nga phải gánh chịu một loạt lệnh trừng phạt được áp đặt sau cuộc xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022. Tuy nhiên, sự gia tăng chi tiêu công do chiến tranh mang lại, cùng với sức hấp dẫn lâu dài của xuất khẩu năng lượng, đã thúc đẩy sự mở rộng kinh tế đáng kể trong năm 2023 và 2024, đồng thời làm dấy lên những câu hỏi lo ngại về việc liệu Mạc Tư Khoa cuối cùng có thể chống chọi được với bất kỳ nỗ lực giải trừ vũ khí tài chính nào của phương Tây hay không.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã giảm mạnh trong năm nay, chỉ đạt 0,6% so với cùng kỳ năm trước trong quý III, theo số liệu từ cơ quan thống kê chính, phù hợp với dự báo của IMF và ngân hàng trung ương nước này.

Nhìn về năm tới, IMF dự báo tăng trưởng sẽ duy trì ở mức khiêm tốn khoảng 1%. Nhưng những người khác tin rằng năm 2026 có thể là năm Nga cuối cùng chạm đến điểm giới hạn, khi khoản vay thời chiến ảnh hưởng đến nền kinh tế, các lệnh trừng phạt mới tiếp tục hạn chế sự mở rộng và những điểm yếu về cấu trúc trong lĩnh vực tài chính đẩy đất nước vào một cuộc suy thoái toàn diện.

[Newsweek: The Countries Most at Risk of Recession in 2026]

9. Cơ quan tình báo Ukraine dự đoán Điện Cẩm Linh sẽ sớm tiến hành chiến dịch gây thương vong lớn, giết hại thường dân.

Điện Cẩm Linh đang chuẩn bị tàn sát thường dân, sau đó sử dụng tin giả trên các phương tiện truyền thông nhà nước và quốc tế bị thao túng để đổ lỗi cho Ukraine về vụ thảm sát này, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, gọi tắt là SZRU cho biết trong một tuyên bố công khai hiếm hoi hôm thứ Sáu.

Theo tuyên bố, chiến dịch của Nga có khả năng sẽ diễn ra dưới hình thức “hành động khiêu khích vũ trang” nhằm vào một nhà thờ Chính thống giáo (hoặc một địa điểm khác nơi người dân tụ tập hòa bình) và có thể diễn ra vào đêm 6-7 Tháng Giêng – trùng với ngày lễ Giáng Sinh theo lịch Julian và là một ngày lễ tôn giáo lớn đối với các tín hữu Kitô giáo ở Nga.

Cuộc tấn công nhiều khả năng sẽ diễn ra trong lãnh thổ Liên bang Nga hoặc tại một vùng lãnh thổ của Ukraine bị Nga tạm chiếm có cộng đồng Chính thống giáo. Một “địa điểm có ý nghĩa biểu tượng cao” có thể được tấn công thay vì một nhà thờ, theo tuyên bố.

Mục tiêu của Điện Cẩm Linh khi thực hiện cuộc tấn công như vậy là nhằm làm suy yếu sự ủng hộ của Tòa Bạch Ốc dành cho Ukraine trong các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn đầu đang diễn ra – và, nếu may mắn, sẽ phá vỡ các cuộc đàm phán đó.

Ngoài việc trích dẫn “các nguồn tin đáng tin cậy”, tuyên bố của SZRU không đưa ra bằng chứng nào để xác nhận những cáo buộc này – tuy nhiên, họ lưu ý rằng khủng bố và các hoạt động giả mạo là thông lệ phổ biến của các cơ quan tình báo Nga, và kêu gọi các phương tiện truyền thông độc lập phê phán nội dung do Điện Cẩm Linh sản xuất.

Một người khác cũng phải vào bệnh viện. Điện Cẩm Linh tuyên bố chỉ tấn công các mục tiêu quân sự. Quả bom là loại bom phân mảnh được thiết kế để gây thương vong tối đa.

“Lợi dụng nỗi sợ hãi và thực hiện các hành vi khủng bố gây thương vong dưới danh nghĩa 'nước ngoài' hoàn toàn phù hợp với phương thức hoạt động của các cơ quan tình báo đặc biệt của Nga”, SZRU cho biết.

SZRU là một cơ quan bí mật hoạt động bên ngoài Ukraine, hiếm khi đưa ra các tuyên bố công khai, kể cả về các hoạt động giả mạo của Nga có thể đã được lên kế hoạch hoặc đang tiến hành.

Ngày 31 tháng 12, trích dẫn một quan chức giấu tên, tờ Wall Street Journal đưa tin Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ, gọi tắt là CIA đã kết luận rằng vụ tấn công của Ukraine vào dinh thự riêng của Putin, như Điện Cẩm Linh cáo buộc hai ngày trước đó, chưa từng xảy ra.

Dưới sự chỉ đạo của Bộ Quốc phòng Nga, các phương tiện truyền thông nhà nước vào thời điểm đó tuyên bố rằng một đàn hơn 90 máy bay điều khiển từ xa cảm tử của Ukraine đã tấn công nhà riêng của Putin trong một khu rừng gần làng Valdai, nhưng tất cả đều bị hệ thống phòng không bắn hạ. Các báo cáo truyền thông Nga sau đó bao gồm các cuộc phỏng vấn với “nhân chứng”, video và hình ảnh về “máy bay điều khiển từ xa Ukraine bị bắn hạ” và “phân tích của chuyên gia” cho rằng cuộc tấn công nhằm vào nhà lãnh đạo Nga và gia đình ông thực sự đã xảy ra.

Các phương tiện truyền thông độc lập, trong đó có Kyiv Post, đã bác bỏ luận điệu của Điện Cẩm Linh chỉ trong vài ngày, cũng như các cơ quan tình báo của các quốc gia thành viên NATO.

Tuyên bố của CIA mâu thuẫn với những phát ngôn trước đó của Tổng thống Donald Trump, người khi được các phóng viên Washington hỏi về vụ tấn công được tường trình nhằm vào Ukraine, đã nói rằng ông “rất tức giận” với Ukraine về vụ việc này.

“Điều đó không tốt,” Tổng thống Trump nói. “Việc công kích người khác vì họ có ý xúc phạm là một chuyện. Việc tấn công vào nhà riêng của ông ấy lại là chuyện khác. Đây không phải là thời điểm thích hợp để làm bất cứ điều gì trong số đó.”

Trước cuộc xâm lược toàn diện của Nga, các phương tiện truyền thông Nga đã tràn ngập các bản tin về những cáo buộc “các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào thường dân người Nga” ở Ukraine và “sự chiếm đoạt chính quyền Ukraine của Đức Quốc xã”, lập luận rằng điều này biện minh cho cuộc xâm lược của Nga. Trong những ngày đầu của cuộc chiến, các hãng thông tấn của Điện Cẩm Linh cáo buộc các nhà khoa học Ukraine đang chế tạo vũ khí hủy diệt hàng loạt trong các phòng thí nghiệm sinh học bí mật.

Những thông tin đó là sai sự thật và đã được các phương tiện truyền thông độc lập tại chỗ vào thời điểm đó, bao gồm cả Kyiv Post, chứng minh là sai sự thật.

Tháng 9 năm 1999, trong một chiến dịch giả mạo bí mật khác của Nga có thể được sử dụng để biện minh cho chiến tranh và xâm lược, một loạt vụ đánh bom chung cư ở các thành phố Buynaksk, Volgodonsk và Mạc Tư Khoa đã khiến hơn 300 thường dân thiệt mạng và hơn 1.700 người bị thương.

Chính phủ Nga đổ lỗi cho phe ly khai Chechnya và sử dụng các cuộc tấn công này để biện minh cho việc phát động Chiến tranh Chechnya lần thứ hai, một chiến dịch thắng lợi giúp đưa Thủ tướng Vladimir Putin khi đó lên nắm quyền và đắc cử Tổng thống.

Các phương tiện truyền thông độc lập của Nga sau đó đưa tin rằng các quan chức từ cơ quan tình báo quốc gia FSB của Nga rất có thể đã đặt chất nổ, viện dẫn các loại chất nổ đạt tiêu chuẩn của chính phủ và các mảnh bom được tìm thấy gần các địa điểm tấn công. Điện Cẩm Linh luôn phủ nhận điều này.

[Europe Maidan: Ukraine Spy Agency Predicts Kremlin Will Soon Conduct Mass Casualty Op, Killing Civilians]

10. Dự đoán của giới cá cược về khả năng Viktor Orbán của Hung Gia Lợi tái đắc cử.

Ai dám đặt cược rằng Viktor Orbán sẽ không dẫn dắt đảng bảo thủ quốc gia Fidesz của mình giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội lần nữa?

Viktor — một cách chơi chữ kết hợp tên gọi của ông và từ tiếng Hung Gia Lợi có nghĩa là nhà độc tài — đã giành chiến thắng trong ba cuộc bầu cử gần đây nhất. Là kẻ thù không đội trời chung của phe trung dung và cánh tả ở Âu Châu, họ sẽ quyết tâm lật đổ ông lần này khi người dân Hung Gia Lợi đi bỏ phiếu vào tháng Tư, với mong muốn thoát khỏi sự cản trở của ông đối với Liên Hiệp Âu Châu.

“Cuộc bầu cử sẽ không hoàn toàn tách biệt khỏi phần còn lại của Âu Châu,” Frank Furedi, nhà lãnh đạo chi nhánh Brussels của trường Mathias Corvinus Collegium do chính phủ Hung Gia Lợi hậu thuẫn, cười nói. Furedi dự đoán Hung Gia Lợi sẽ là nơi diễn ra một cuộc tranh luận ý thức hệ quy mô lớn, làm gia tăng thêm sự phân cực trong một đất nước vốn đã rất chia rẽ.

Tổng thống Trump, những người có ảnh hưởng trong phong trào MAGA và các đồng minh của Orbán trong nhóm Những người yêu nước vì Âu Châu đều quyết tâm để ông tiếp tục giữ chức thủ tướng. Theo Furedi, họ đã cảm thấy an tâm phần nào nhờ kết quả cuộc bầu cử quốc hội Cộng hòa Tiệp hồi tháng 10, khi đảng ANO của nhà dân túy cánh hữu Andrej Babiš giành chiến thắng lớn. Chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống của một ứng cử viên bảo thủ quốc gia ở Ba Lan năm nay cũng là một nguồn tự tin. Nhưng ngay cả những người trung thành với Orbán cũng không nghi ngờ gì rằng đây sẽ là cuộc bầu cử khó khăn nhất mà ông phải đối mặt trong 15 năm qua, với lợi thế đương nhiệm đang trở thành bất lợi.

Và chiến dịch tranh cử đã bắt đầu. Péter Magyar, một nghị sĩ Nghị viện Âu Châu và cựu thành viên nội bộ của đảng Fidesz, là đối thủ chính của Orbán và hy vọng sẽ tận dụng được sự bất mãn rộng rãi của công chúng đối với lạm phát kỷ lục, những khó khăn kinh tế và hàng loạt vụ bê bối chính trị. Ông hy vọng sự mệt mỏi với Orbán sẽ phát huy tác dụng. Đảng Tisza thân phương Tây và trung hữu của ông đang bám sát Fidesz trong nhiều cuộc thăm dò, mặc dù một số nhà thăm dò độc lập cho rằng Magyar đang dẫn trước.

Nhưng cứ bốn người Hung Gia Lợi thì có một người vẫn chưa quyết định. Theo nhà phân tích chính trị Péter Krekó thuộc viện nghiên cứu Political Capital có trụ sở tại Budapest, “một chút mánh khóe và rất nhiều chiến dịch vận động tranh cử” có thể làm thay đổi kết quả thăm dò. “Lợi thế dẫn đầu của Tisza không phải là không thể thay đổi.”

Orbán đang miêu tả Hung Gia Lợi như một con rối của Liên Hiệp Âu Châu, thậm chí là một điệp viên của Ukraine muốn đẩy Hung Gia Lợi vào chiến tranh. Ông ta hy vọng những luận điệu mị dân nhằm chống lại Liên Hiệp Âu Châu, được hỗ trợ bởi giới truyền thông do bạn bè ông ta kiểm soát, sẽ chuyển trọng tâm cuộc bầu cử sang cuộc chiến văn hóa. Và điều đó có thể sẽ lại hiệu quả.

Tỷ lệ cược: 2/1, nghĩa là khả năng Viktor Orbán của Hung Gia Lợi tái đắc cử là 67%.

[Politico: Hungary’s Viktator wins reelection]

11. Mykhailo Fedorov là ai, người mà Tổng thống Zelenskiy muốn trở thành bộ trưởng quốc phòng tiếp theo của Ukraine?

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã đề xuất bổ nhiệm Mykhailo Fedorov làm Bộ trưởng Quốc phòng mới của đất nước.

Ông Fedorov, 34 tuổi, hiện đang giữ chức Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Chuyển đổi số của Ukraine. Ông là một trong số rất ít quan chức đã làm việc trong đội ngũ của Tổng thống Zelenskiy từ khi bắt đầu sự nghiệp chính trị vào năm 2019 và là bộ trưởng duy nhất không bị thay thế trong tất cả các đợt cải tổ chính phủ.

Quyết định này được công bố vào ngày 2 Tháng Giêng như một phần của cuộc cải tổ chính trị lớn, sau một số bổ nhiệm quan trọng. Kyrylo Budanov, nhà lãnh đạo tình báo quân đội, được bổ nhiệm làm nhà lãnh đạo Văn phòng Tổng thống, trong khi Oleh Ivashchenko, nhà lãnh đạo Cơ quan Tình báo Đối ngoại, đảm nhiệm vị trí cũ của Budanov.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Mykhailo tham gia sâu vào các vấn đề liên quan đến Đường dây máy bay điều khiển từ xa và làm việc rất hiệu quả trong việc số hóa các dịch vụ và quy trình công cộng. Cùng với toàn bộ quân đội, bộ chỉ huy quân đội, các nhà sản xuất vũ khí quốc gia và các đối tác của Ukraine, chúng ta phải thực hiện những thay đổi trong lĩnh vực quốc phòng để giúp ích cho đất nước.”

Theo hiến pháp Ukraine, quốc hội phê chuẩn việc bổ nhiệm bộ trưởng quốc phòng theo đề xuất của tổng thống.

Ông Fedorov sẽ thay thế ông Denys Shmyhal, người chỉ giữ chức vụ này chưa đầy sáu tháng sau khi được bổ nhiệm vào tháng 7. Theo Tổng thống Zelenskiy, ông Shmyhal sẽ đảm nhiệm một vai trò “không kém phần quan trọng” ở một vị trí khác trong chính phủ.

Một đồng minh đáng tin cậy

Năm 2019, Fedorov, khi đó là một doanh nhân đến từ thành phố Zaporizhzhia ở miền nam, đã gia nhập đội ngũ của Tổng thống Zelenskiy, trở thành chiến lược gia kỹ thuật số chính đứng sau chiến dịch tranh cử tổng thống trực tuyến thành công của ông.

Cuối năm đó, Fedorov đảm nhận vai trò cố vấn cho Tổng thống Zelenskiy trước khi được bầu vào quốc hội với tư cách đại biểu đảng Người phục vụ nhân dân. Chỉ vài tháng sau, ông được bổ nhiệm làm phó thủ tướng và trở thành bộ trưởng trẻ nhất trong lịch sử Ukraine, lãnh đạo Bộ Chuyển đổi số mới thành lập.

Trong những năm qua, Fedorov đã thực hiện tầm nhìn của tổng thống về chính sách “nhà nước trong tầm tay điện thoại thông minh” như một phần trong chiến dịch chống lại nạn quan liêu. Việc ra mắt ứng dụng Diia vào năm 2020 đã đưa một loạt các dịch vụ của chính phủ trực tiếp vào điện thoại của người dân.

Dưới sự lãnh đạo của Fedorov, Bộ cũng đã tiên phong trong nhiều dự án, bao gồm sản xuất máy bay điều khiển từ xa và cải cách giáo dục. Ông đóng vai trò quan trọng trong việc khởi động Brave1, một dự án liên kết Bộ của ông với Bộ Quốc phòng để thúc đẩy công nghệ quân sự.

Trong bối cảnh chính phủ thay đổi, Fedorov được tường trình đang được cân nhắc cho chức vụ thủ tướng. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2023, ông nói rằng ông không muốn đảm nhận vai trò này và hy vọng “điều đó sẽ không bao giờ xảy ra”.

Vào mùa thu năm 2024, Fedorov là bộ trưởng duy nhất trong chính phủ được người dân Ukraine tin tưởng nhiều hơn là nghi ngờ, với 31% bày tỏ sự tin tưởng vào ông, theo một cuộc khảo sát của Trung tâm Razumkov, một viện nghiên cứu có trụ sở tại Kyiv.

Truyền thông và một số nhà lập pháp cho rằng đã có những căng thẳng giữa Fedorov và Andriy Yermak, với việc cựu lãnh đạo Văn phòng Tổng thống được tường trình đang cố gắng đẩy vị bộ trưởng này ra khỏi vị trí như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm loại bỏ các quan chức được lòng dân khỏi vòng thân cận của Tổng thống Zelenskiy.

Cuối năm 2024, chính phủ Ukraine đã tước bỏ quyền giám sát bán chính thức của Fedorov đối với Cơ quan Truyền thông Đặc biệt Nhà nước, gọi tắt là SSCS, đơn vị chịu trách nhiệm mua sắm máy bay điều khiển từ xa. Mặc dù SSCS trước đó đã vướng vào một vụ bê bối tham nhũng, nhưng động thái này được các nhà quan sát vào thời điểm đó xem là kết quả của cuộc tranh giành quyền lực với Yermak.

Ông Fedorov bác bỏ những đồn đoán về mâu thuẫn với Văn phòng Tổng thống.

Khi nhóm của Tổng thống Zelenskiy tìm cách tước bỏ tính độc lập của các thể chế chống tham nhũng lớn vào tháng 7, gây ra các cuộc biểu tình quy mô lớn, Fedorov đã có lập trường khác, được tường trình đã giúp đảo ngược tình hình.

Nhà đàm phán công nghệ

Những thay đổi chính trị đang diễn ra trong bối cảnh tình hình chiến trường ngày càng khó khăn và các cuộc đàm phán hòa bình quan trọng với Mỹ, khi Washington tìm cách chấm dứt cuộc chiến tranh toàn diện của Nga, ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải thỏa hiệp với lợi ích của Ukraine.

Khác với các quan chức và lãnh đạo quân sự chủ chốt khác của Ukraine, Fedorov chưa từng tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào trong số này.

Thay vào đó, ông đã trở thành một nhà đàm phán chủ chốt với các ông trùm công nghệ. Fedorov là người liên lạc chính của Ukraine với tỷ phú người Mỹ Elon Musk, chủ sở hữu công ty SpaceX, người sau này từng giữ chức vụ ngắn hạn trong chính quyền Tổng thống Trump thứ hai.

Sau khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022, Musk đã nhanh chóng đáp lại yêu cầu của Fedorov về các thiết bị đầu cuối internet Starlink trên X, điều mà sau đó nhanh chóng trở nên quan trọng đối với nỗ lực chiến tranh của Ukraine. Mặc dù những bình luận gây tranh cãi của Musk lặp lại luận điểm của Nga, quan chức Ukraine vẫn duy trì liên lạc, nhấn mạnh quan điểm của Ukraine.

“Tôi quản lý mối quan hệ của chúng ta rất cẩn trọng, cố gắng thể hiện rằng chúng ta rất hiệu quả,” vị bộ trưởng nói vào năm 2023.

[Europe Maidan: Who is Mykhailo Fedorov, the man Zelensky wants to see as Ukraine's next defense minister]

NewsUKMor04Jan2026