Rạng sáng Thứ Bẩy, 03 Tháng Giêng, Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích trên khắp Venezuela, với những tiếng nổ rung chuyển thủ đô Caracas trước bình minh. Ngay sau đó, Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng lực lượng Mỹ đã bắt giữ tổng thống Venezuela, Nicolás Maduro, và vợ ông, Cilia Flores, và đưa họ ra khỏi đất nước.
Vụ tấn công gây chấn động và việc bắt giữ một tổng thống đương nhiệm chưa từng có tiền lệ diễn ra sau nhiều tháng chiến dịch gây áp lực dữ dội của Mỹ đối với Venezuela. Kể từ tháng 9, hải quân Mỹ đã tập trung một hạm đội khổng lồ ngoài khơi bờ biển Venezuela và tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các tàu bị cáo buộc buôn lậu ma túy ở vùng biển Caribbean và Thái Bình Dương, đồng thời bắt giữ các tàu chở dầu của Venezuela. Ít nhất 110 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công vào tàu thuyền, mà các nhóm nhân quyền cho rằng có thể cấu thành tội ác chiến tranh.
Các quan chức Venezuela đã cáo buộc Mỹ tìm đường lối trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới của nước này.
Việc ném bom Venezuela và bắt giữ Maduro là một sự leo thang nghiêm trọng và kịch tính trong chiến dịch của Mỹ. Tương lai của chế độ cầm quyền Venezuela vẫn còn bấp bênh.
Kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump đã nhắm thẳng vào Maduro, theo đuổi chiến dịch gây áp lực tối đa chống lại chế độ Venezuela. Ông cáo buộc Maduro đứng sau các hoạt động gây bất ổn ở Mỹ Châu, bao gồm buôn bán ma túy và nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ. Vào tháng 7, Mỹ đã tuyên bố treo thưởng 50 triệu đô la (37 triệu bảng Anh) cho việc bắt giữ Maduro, cáo buộc ông ta là một trong những trùm buôn bán ma túy lớn nhất thế giới.
Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố các băng đảng Venezuela như Tren de Aragua là các tổ chức khủng bố và bắt đầu tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những kẻ bị cáo buộc buôn bán ma túy ở vùng biển Caribe. Ngay sau đó, Mỹ bắt đầu tịch thu các tàu chở dầu của Venezuela và tăng cường hiện diện quân sự ở vùng biển xung quanh quốc gia Nam Mỹ này.
Tổng thống Trump đã công khai cân nhắc ý tưởng thay đổi chế độ ở Venezuela. Cuối tháng 11, Tổng thống Trump đã đưa ra tối hậu thư cho Maduro, yêu cầu ông từ bỏ quyền lực và đề nghị cho ông ta đường thoát an toàn khỏi đất nước. Maduro đã từ chối lời đề nghị, nói với những người ủng hộ ở Venezuela rằng ông không muốn “một nền hòa bình của nô lệ” và cáo buộc Mỹ muốn kiểm soát trữ lượng dầu mỏ của đất nước ông.
Khi chính quyền Tổng thống Trump gia tăng áp lực, chính phủ ở Caracas đôi khi dường như bối rối. Maduro liên tục nói rằng Venezuela không muốn chiến tranh với Mỹ, thậm chí có lúc còn nhảy múa trước mặt sinh viên Venezuela theo lời bài hát “không chiến tranh, có hòa bình” và bắt chước động tác giơ hai nắm đấm của Tổng thống Trump. Hôm thứ Năm, hai ngày trước khi bị bắt, Maduro nói trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình rằng ông sẽ hoan nghênh đầu tư của Mỹ vào lĩnh vực dầu mỏ của đất nước.
Quan hệ giữa Mỹ và Venezuela đã căng thẳng kể từ khi Hugo Chávez lên nắm quyền tổng thống năm 1999. Là một người tự nhận mình là nhà xã hội chủ nghĩa và chống chủ nghĩa đế quốc, Chávez đã khiến Mỹ tức giận vì phản đối các cuộc xâm lược Afghanistan và Iraq, cũng như các liên minh của ông với các nước như Cuba và Iran. Quan hệ càng trở nên tồi tệ hơn sau khi Chávez cáo buộc Mỹ ủng hộ cuộc đảo chính năm 2002.
Đối với nhiều người ở Mỹ, đặc biệt là trong cánh diều hâu hơn của đảng Cộng hòa, định hướng tư tưởng xã hội chủ nghĩa của chính phủ Venezuela đã biến nước này thành kẻ thù tự nhiên của Mỹ, cùng với đồng minh Cuba.
Trong khi Chávez củng cố quyền lực, trừng phạt các đối thủ chính trị và quốc hữu hóa phần lớn khu vực tư nhân của đất nước, Mỹ đã lên án Venezuela vì hồ sơ nhân quyền tồi tệ. Mặc dù thỉnh thoảng có những cải thiện nhỏ trong quan hệ giữa hai nước trong những năm qua, mối quan hệ này vẫn tiếp tục xấu đi, đặc biệt là sau khi Maduro lên nắm quyền vào năm 2013.
Dưới thời chính quyền Tổng thống Trump, Mỹ đã coi chính phủ Maduro là bất hợp pháp, công nhận Juan Guaidó, chủ tịch quốc hội, là tổng thống Venezuela vào năm 2019.
Tháng 7 năm 2024, Maduro dường như phải chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử tổng thống, giữa lúc dư luận phẫn nộ trước sự cai trị ngày càng độc đoán của ông và sự sụp đổ kinh tế của Venezuela. Chính quyền Tổng thống Biden đã công nhận ứng cử viên đối lập Edmundo González là người chiến thắng. Dữ liệu bỏ phiếu chi tiết do phe đối lập công bố và được các chuyên gia độc lập xác minh cho thấy González đã thắng cử, nhưng Maduro vẫn nắm giữ quyền lực sau khi phát động một cuộc đàn áp tàn bạo.
Đầu tháng 12, chính quyền Tổng thống Trump đã công bố “học thuyết Tổng thống Trump”, trong đó nêu rõ rằng bán cầu Tây phải do Mỹ kiểm soát về chính trị, kinh tế, thương mại và quân sự. Theo học thuyết mới của Tổng thống Trump, quân đội Mỹ có thể được sử dụng để giành quyền tiếp cận các nguồn năng lượng và khoáng sản trong khu vực.
Nicolás Maduro là ai và tại sao Tổng thống Trump lại bắt giữ ông ta?
Maduro giữ chức tổng thống Venezuela từ năm 2013. Cựu tài xế xe buýt này nổi lên dưới thời Chávez, làm Ngoại trưởng trước khi trở thành tổng thống sau khi Chávez qua đời.
Chế độ cai trị của Maduro được coi là độc tài, với ước tính của Liên Hiệp Quốc năm 2019 cho thấy hơn 20.000 người Venezuela đã bị giết trong các vụ hành quyết ngoài pháp luật. Các thể chế quan trọng, như hệ thống tư pháp, đã bị suy yếu dưới thời Maduro và pháp quyền đã xuống cấp. Quan hệ với Mỹ cũng xấu đi dưới thời ông ta.
Trong những tháng gần đây, Tổng thống Trump liên tục kêu gọi lật đổ Maduro, cáo buộc ông ta đưa ma túy và tội phạm vào Mỹ - một cáo buộc mà các chuyên gia cho rằng thiếu bằng chứng.
Bất chấp những lời lẽ gay gắt leo thang trong nhiều tháng qua, vụ bắt giữ tổng thống đương nhiệm hôm thứ Bảy diễn ra mà không có bất kỳ cảnh báo nào, và chính quyền Venezuela dường như đã bị bất ngờ trước chiến dịch táo bạo này.
Tương lai đầy bất trắc. Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela đã tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu và kêu gọi người dân đoàn kết chống lại “cuộc xâm lược” của nước ngoài, gọi cuộc kháng chiến chống lại Mỹ là “cuộc chiến vì tự do”.
Mặc dù Maduro đã bị bắt giữ, các thể chế và quân đội Venezuela dường như vẫn còn nguyên vẹn. Hiện chưa rõ liệu cuộc tấn công hôm thứ Bảy vào Venezuela có phải là sự khởi đầu của một cuộc xung đột rộng lớn hơn hay chỉ là một hoạt động đơn lẻ. Các lãnh đạo phe đối lập Venezuela, đứng đầu là người đoạt giải Nobel Hòa bình María Corina Machado, đã kêu gọi Tổng thống Trump hỗ trợ cuộc nổi dậy ở nước này.
Trước đây, Mỹ đã tiến hành các cuộc tập trận mô phỏng kịch bản lãnh đạo Venezuela bị “chặt đầu”. Các cuộc mô phỏng dự đoán tình trạng hỗn loạn kéo dài, với người tị nạn ồ ạt rời khỏi Venezuela và các nhóm đối địch đánh nhau để giành quyền kiểm soát đất nước.
“Điều đó sẽ dẫn đến tình trạng hỗn loạn kéo dài… mà không có lối thoát rõ ràng,” Douglas Farah, một chuyên gia về Mỹ Latinh, người đã giúp điều hành các cuộc diễn tập chiến tranh, cho biết.
Source:GuardianWhy has US attacked Caracas and captured Venezuela’s president?
Vụ tấn công gây chấn động và việc bắt giữ một tổng thống đương nhiệm chưa từng có tiền lệ diễn ra sau nhiều tháng chiến dịch gây áp lực dữ dội của Mỹ đối với Venezuela. Kể từ tháng 9, hải quân Mỹ đã tập trung một hạm đội khổng lồ ngoài khơi bờ biển Venezuela và tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các tàu bị cáo buộc buôn lậu ma túy ở vùng biển Caribbean và Thái Bình Dương, đồng thời bắt giữ các tàu chở dầu của Venezuela. Ít nhất 110 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công vào tàu thuyền, mà các nhóm nhân quyền cho rằng có thể cấu thành tội ác chiến tranh.
Các quan chức Venezuela đã cáo buộc Mỹ tìm đường lối trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới của nước này.
Việc ném bom Venezuela và bắt giữ Maduro là một sự leo thang nghiêm trọng và kịch tính trong chiến dịch của Mỹ. Tương lai của chế độ cầm quyền Venezuela vẫn còn bấp bênh.
Kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump đã nhắm thẳng vào Maduro, theo đuổi chiến dịch gây áp lực tối đa chống lại chế độ Venezuela. Ông cáo buộc Maduro đứng sau các hoạt động gây bất ổn ở Mỹ Châu, bao gồm buôn bán ma túy và nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ. Vào tháng 7, Mỹ đã tuyên bố treo thưởng 50 triệu đô la (37 triệu bảng Anh) cho việc bắt giữ Maduro, cáo buộc ông ta là một trong những trùm buôn bán ma túy lớn nhất thế giới.
Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố các băng đảng Venezuela như Tren de Aragua là các tổ chức khủng bố và bắt đầu tiến hành các cuộc không kích nhằm vào những kẻ bị cáo buộc buôn bán ma túy ở vùng biển Caribe. Ngay sau đó, Mỹ bắt đầu tịch thu các tàu chở dầu của Venezuela và tăng cường hiện diện quân sự ở vùng biển xung quanh quốc gia Nam Mỹ này.
Tổng thống Trump đã công khai cân nhắc ý tưởng thay đổi chế độ ở Venezuela. Cuối tháng 11, Tổng thống Trump đã đưa ra tối hậu thư cho Maduro, yêu cầu ông từ bỏ quyền lực và đề nghị cho ông ta đường thoát an toàn khỏi đất nước. Maduro đã từ chối lời đề nghị, nói với những người ủng hộ ở Venezuela rằng ông không muốn “một nền hòa bình của nô lệ” và cáo buộc Mỹ muốn kiểm soát trữ lượng dầu mỏ của đất nước ông.
Khi chính quyền Tổng thống Trump gia tăng áp lực, chính phủ ở Caracas đôi khi dường như bối rối. Maduro liên tục nói rằng Venezuela không muốn chiến tranh với Mỹ, thậm chí có lúc còn nhảy múa trước mặt sinh viên Venezuela theo lời bài hát “không chiến tranh, có hòa bình” và bắt chước động tác giơ hai nắm đấm của Tổng thống Trump. Hôm thứ Năm, hai ngày trước khi bị bắt, Maduro nói trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình rằng ông sẽ hoan nghênh đầu tư của Mỹ vào lĩnh vực dầu mỏ của đất nước.
Quan hệ giữa Mỹ và Venezuela đã căng thẳng kể từ khi Hugo Chávez lên nắm quyền tổng thống năm 1999. Là một người tự nhận mình là nhà xã hội chủ nghĩa và chống chủ nghĩa đế quốc, Chávez đã khiến Mỹ tức giận vì phản đối các cuộc xâm lược Afghanistan và Iraq, cũng như các liên minh của ông với các nước như Cuba và Iran. Quan hệ càng trở nên tồi tệ hơn sau khi Chávez cáo buộc Mỹ ủng hộ cuộc đảo chính năm 2002.
Đối với nhiều người ở Mỹ, đặc biệt là trong cánh diều hâu hơn của đảng Cộng hòa, định hướng tư tưởng xã hội chủ nghĩa của chính phủ Venezuela đã biến nước này thành kẻ thù tự nhiên của Mỹ, cùng với đồng minh Cuba.
Trong khi Chávez củng cố quyền lực, trừng phạt các đối thủ chính trị và quốc hữu hóa phần lớn khu vực tư nhân của đất nước, Mỹ đã lên án Venezuela vì hồ sơ nhân quyền tồi tệ. Mặc dù thỉnh thoảng có những cải thiện nhỏ trong quan hệ giữa hai nước trong những năm qua, mối quan hệ này vẫn tiếp tục xấu đi, đặc biệt là sau khi Maduro lên nắm quyền vào năm 2013.
Dưới thời chính quyền Tổng thống Trump, Mỹ đã coi chính phủ Maduro là bất hợp pháp, công nhận Juan Guaidó, chủ tịch quốc hội, là tổng thống Venezuela vào năm 2019.
Tháng 7 năm 2024, Maduro dường như phải chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử tổng thống, giữa lúc dư luận phẫn nộ trước sự cai trị ngày càng độc đoán của ông và sự sụp đổ kinh tế của Venezuela. Chính quyền Tổng thống Biden đã công nhận ứng cử viên đối lập Edmundo González là người chiến thắng. Dữ liệu bỏ phiếu chi tiết do phe đối lập công bố và được các chuyên gia độc lập xác minh cho thấy González đã thắng cử, nhưng Maduro vẫn nắm giữ quyền lực sau khi phát động một cuộc đàn áp tàn bạo.
Đầu tháng 12, chính quyền Tổng thống Trump đã công bố “học thuyết Tổng thống Trump”, trong đó nêu rõ rằng bán cầu Tây phải do Mỹ kiểm soát về chính trị, kinh tế, thương mại và quân sự. Theo học thuyết mới của Tổng thống Trump, quân đội Mỹ có thể được sử dụng để giành quyền tiếp cận các nguồn năng lượng và khoáng sản trong khu vực.
Nicolás Maduro là ai và tại sao Tổng thống Trump lại bắt giữ ông ta?
Maduro giữ chức tổng thống Venezuela từ năm 2013. Cựu tài xế xe buýt này nổi lên dưới thời Chávez, làm Ngoại trưởng trước khi trở thành tổng thống sau khi Chávez qua đời.
Chế độ cai trị của Maduro được coi là độc tài, với ước tính của Liên Hiệp Quốc năm 2019 cho thấy hơn 20.000 người Venezuela đã bị giết trong các vụ hành quyết ngoài pháp luật. Các thể chế quan trọng, như hệ thống tư pháp, đã bị suy yếu dưới thời Maduro và pháp quyền đã xuống cấp. Quan hệ với Mỹ cũng xấu đi dưới thời ông ta.
Trong những tháng gần đây, Tổng thống Trump liên tục kêu gọi lật đổ Maduro, cáo buộc ông ta đưa ma túy và tội phạm vào Mỹ - một cáo buộc mà các chuyên gia cho rằng thiếu bằng chứng.
Bất chấp những lời lẽ gay gắt leo thang trong nhiều tháng qua, vụ bắt giữ tổng thống đương nhiệm hôm thứ Bảy diễn ra mà không có bất kỳ cảnh báo nào, và chính quyền Venezuela dường như đã bị bất ngờ trước chiến dịch táo bạo này.
Tương lai đầy bất trắc. Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela đã tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu và kêu gọi người dân đoàn kết chống lại “cuộc xâm lược” của nước ngoài, gọi cuộc kháng chiến chống lại Mỹ là “cuộc chiến vì tự do”.
Mặc dù Maduro đã bị bắt giữ, các thể chế và quân đội Venezuela dường như vẫn còn nguyên vẹn. Hiện chưa rõ liệu cuộc tấn công hôm thứ Bảy vào Venezuela có phải là sự khởi đầu của một cuộc xung đột rộng lớn hơn hay chỉ là một hoạt động đơn lẻ. Các lãnh đạo phe đối lập Venezuela, đứng đầu là người đoạt giải Nobel Hòa bình María Corina Machado, đã kêu gọi Tổng thống Trump hỗ trợ cuộc nổi dậy ở nước này.
Trước đây, Mỹ đã tiến hành các cuộc tập trận mô phỏng kịch bản lãnh đạo Venezuela bị “chặt đầu”. Các cuộc mô phỏng dự đoán tình trạng hỗn loạn kéo dài, với người tị nạn ồ ạt rời khỏi Venezuela và các nhóm đối địch đánh nhau để giành quyền kiểm soát đất nước.
“Điều đó sẽ dẫn đến tình trạng hỗn loạn kéo dài… mà không có lối thoát rõ ràng,” Douglas Farah, một chuyên gia về Mỹ Latinh, người đã giúp điều hành các cuộc diễn tập chiến tranh, cho biết.
Source:Guardian