Gần đây, dư luận trên mạng xã hội có cuộc tranh luận về lời tuyên bố nghe đâu của một thẩm quyền của giáo phận Cần Thơ cho hay người Nhật là thủ phạm sát hại Cha Phanxic Xaviêô Trương Bửu Diệp. Có lẽ nhậy cảm đối với chính quyền hiện tại và các giáo phái dân tộc có nhiều tín đồ hiện nay, nên vị thẩm quyền này đã chọn một tác nhân xa xôi để đổ tội. Chứ theo Philip Kosloski, trong bản tin ngày 04/07/2026 của Aleteia, dựa vào “Positio” (tiểu sử chính thức nộp cho Tòa Thánh để xin phong thánh cho Cha Phanxicô Xaviê) thì thủ phạm khác hẳn. Xin bạn đọc cùng đọc bản tin này:
Đức Hồng Y người Philippines đã ca ngợi tấm gương của Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, người đã tử vì đạo sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Ngày 2 tháng 7, Đức Hồng Y Luis Antonio Tagle, Đồng Bộ trưởng Bộ Truyền giáo, đã cử hành Thánh lễ phong chân phước chính thức cho linh mục người Việt Nam, Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp.
Cha Phanxicô Xaviê là một linh mục giáo phận tại Việt Nam, người đã tử vì đạo trong thời kỳ hỗn loạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Trong bài giảng, Đức Hồng Y Tagle đã ca ngợi tấm gương của ngài: "Chân phước Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp chưa bao giờ dao động trong việc thể hiện lòng bác ái và công lý của Chúa Giêsu đối với người nghèo, tình yêu của Chúa Giêsu bao trùm tất cả mọi người, kể cả những người không phải là Kitô hữu, và lòng trung thành của Chúa Giêsu, vị Mục Tử Nhân Lành, Đấng không bỏ mặc đàn chiên của Ngài cho sói, trộm cướp và kẻ cướp bóc ăn thịt."
Ngài chỉ ra cách Cha Phanxicô Xaviê nhắc nhở chúng ta đặt hy vọng vào Chúa Giêsu Kitô, chứ không phải những thứ phù du của thế gian này: "Chân phước Phanxicô Xaviê mời gọi chúng ta chỉ đặt hy vọng vào Chúa Giêsu và Nước Trời của Người. Chỉ có niềm hy vọng như vậy mới có thể mang lại ý nghĩa và nâng đỡ cuộc sống và sứ mệnh của chúng ta trên trái đất, chứ không phải những của cải phù du của thế gian."
Thánh tử đạo người Việt Nam
Theo tiểu sử của Vatican, "Francis Xavier Trương Bửu Diệp sinh ngày 1 tháng 1 năm 1897 tại tỉnh An Giang, Việt Nam... trong một gia đình Công Giáo. Ngày 2 tháng 2, ngài được rửa tội và nhận tên của vị thánh truyền giáo vĩ đại dòng Tên [Francis Xavier]... năm 1909, ngài được nhận vào chủng viện nhỏ của tỉnh An Giang. Từ đó, ngài chuyển đến chủng viện lớn ở Phnom Penh và, sau khi hoàn thành việc học, ngài được thụ phong linh mục năm 1924 bởi Đức cha Jean-Claude Bouchut, thuộc các phái bộ truyền giáo nước ngoài của Paris."
Trong phần lớn thời gian làm linh mục, ngài là linh mục giáo xứ, phục vụ tại nhiều thành phố khác nhau. Ngài được biết đến với sự thánh thiện và lòng quan tâm đến người nghèo.
Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, Nhật Bản cuối cùng đã xâm lược Việt Nam và chiếm đóng cho đến khi chiến tranh kết thúc. Sau thất bại của Nhật Bản, Việt Nam - mặc dù trên danh nghĩa vẫn thuộc địa của Pháp - đã bị quân đội Trung Quốc và Anh chiếm đóng. Điều này mang đến những vấn đề riêng, vì Việt Nam đang trong tình trạng hỗn loạn, với nhiều nhóm tranh giành quyền lực.
Tiểu sử của Vatican giải thích về việc Cha Phanxicô Xaviê bị giết trong thời kỳ hỗn loạn này:
Tình hình trở nên tồi tệ hơn do sự hiện diện của các nhóm vũ trang, băng đảng và lính đào ngũ Nhật Bản phục vụ cho các chỉ huy khác nhau... vào sáng ngày 12 tháng 3 năm 1946, một nhóm chiến binh thuộc giáo phái Cao Đài, phụ thuộc vào một nhân vật chính trị cấp cao mà [Cha Phanxicô Xaviê] đã mâu thuẫn về đất đai được cấp cho người nghèo, đã đến trước nhà thờ và chặn khoảng 70 người, cả Kitô hữu và không phải Kitô hữu, cùng với chính Cha Phanxicô Xaviê, và nhốt họ trong hai nhà kho cách đó vài km, ban đầu với ý định giết và thiêu sống tất cả mọi người.
Cha Phanxicô Xaviê đã bị giết khi cố gắng bảo vệ người dân của mình - và thậm chí đã làm lễ rửa tội cho một số người không phải Kitô hữu trước khi qua đời.